قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 269

در یکی از مسافرت ها یکی از همراهان خواب بود. بعضی به شوخی طناب او را برداشتند و او ترسان از خواب بیدار شد. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«لایحلّ لمسلم ان یروع مسلما؛ برای مسلمان حلال نیست که مسلمانی را بترساند (گو اینکه به شوخی باشد)».

مردی کفش مردی را به شوخی دزدید و مخفی کرد. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم او را نهی کرد و فرمود:

«لاتروّعوا المسلم فانّ روعه المسلم ظلم عظیم؛ مسلمان را نترسانید، زیرا ترساندن مسلمان ستمی بزرگ است».(1)

3 - در ضمن در شوخی نباید به مطالب دروغ و باطل روی آورد که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم از آن نهی کرده و فرموده است:

«ویل للّذی یحدث بالحدیث لیظحک به القوم فیکذب، ویل له ویل له؛ وای بر کسی که برای خنداندن مردم دروغ می گوید! وای بر او! وای بر او!».(2)

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:

«لایجد عبد طعم الایمان حتّی یترک الکذب هزله وجدّه؛ هیچ بنده ای طعم ایمان را نمی چشد مگر اینکه دروغ را، چه شوخی و چه جدی، ترک کند».(3)

در برخی از کشورها دروغی به نام «دروغ سال» رواج یافته که از اخلاق اسلامی به دور و تقلید از غربی هاست! در اینجا برای اینکه راه و رسم شوخی را یاد بگیریم، بهتر است نمونه ای از شوخی های رهبر بزرگ اسلام را ذکر کنیم:

- زاهر نام شخصی بود که گاهی از بادیه برای پیامبر هدیه می آورد و پیامبر نیز به او احسان می کردند. روزی یاهر مشغول فروش کالای خود بود. پیامبر از پشت سر او را گرفت، زاهر گفت: کیستی؟ رهایم کن. سپس پیامبر را شناخت، ولی غفلتاً طوری عقب آمد که پشتش به سینۀ پیامبر خورد. پیامبر فرمود: این بنده را که می خرد؟ زاهر عرض کرد: یا رسول الله، این بنده کساد است و تو ضرر می کنی. فرمود: اما پیش خدا ارزشمند و گران است.

مربیان باید کودکان را این گونه بپرورانند تا بتوانند از لطایف سخن استفاده کنند و با رعایت ادب و نزاکت، نفوذ کلام بیشتری داشته باشند.(4)

1- (1) همان.
2- (2) همان.
3- (3) همان.
4- (4) احمد بهشتی، اسلام و تربیت کودک، ص 290-288.