- مقدمه 1
- اشاره 4
- اول: «تربیت» 5
- مفهوم شناسی 5
- پیشینه 10
- مفهوم شناسی 12
- دوم: «جامعه پذیری» 12
- پیشینه 13
- پیشینه 14
- مفهوم شناسی 14
- سوم: «تربیت اجتماعی» 14
- دیدگاه ها 15
- اشاره 15
- دیدگاه جامعه گرا 15
- تربیت اجتماعی در اسلام 18
- مفهوم شناسی 22
- چهارم: «کودک» 22
- مفهوم شناسی 23
- کودک از دیدگاه قرآن 23
- پنجم: «ابعاد تربیت» 23
- پیشینه 24
- تقسیمات ابعاد تربیت 24
- اشاره 26
- الف) تنظیم روابط و مقررات اجتماعی 26
- تربیت اجتماعی در قرآن 26
- ب) تربیت خانوادگی 30
- ج) تربیت سیاسی 34
- د) تربیت اقتصادی 35
- ه -) تربیت قضایی 38
- و) تربیت نظامی 40
- ز) تربیت شغلی 43
- ط) تربیت اخلاقی 45
- جمع بندی 45
- اشاره 46
- مفهوم شناسی 47
- اشاره 47
- پیشینه 47
- الف) مراحل تربیت 47
- تقسیم بندی مراحل 50
- مرحله دوم: دوران ازدواج 53
- مرحله اول: دوره قبل از دنیا (عالم ذر) 53
- مرحله سوم: دوران جنینی 59
- مرحله چهارم: دوره کودکی اول (قبل از دبستان 0-7) 60
- مرحله ششم: دوران نوجوانی (21-14 سال) 70
- مرحله هفتم: دوره جوانی (21-34 سالگی) 74
- مرحله هشتم: دوره میانسالی (34-51 سالگی) 76
- مرحله نهم: دوره کهنسالی (51 سالگی تا آخر عمر) 77
- مرحله دهم: دوره بعد از دنیا (برزخ و قیامت) 80
- رشد اجتماعی در دوران کودکی 81
- نخستین علائم رشد اجتماعی 81
- ج) مراحل تربیت اجتماعی کودک 81
- اشاره 81
- اشاره 81
- ارتباط کودک با بزرگسالان 82
- ارتباط کودک با همسالان 83
- اشاره 84
- مظاهر رفتار اجتماعی کودک 84
- رفتارهای همکاری 84
- رفتارهای مبارزی 87
- اشاره 91
- مفهوم شناسی 92
- اشاره 92
- الف) عوامل تربیت 92
- تقسیمات عوامل تربیت 93
- پیشینه 97
- یک: عوامل درونی تربیت 98
- اشاره 98
- دو: عوامل بیرونی 103
- اشاره 103
- الف) عوامل مادی 103
- ب) عوامل فرامادی 110
- اشاره 112
- ج) عوامل تربیت اجتماعی کودک 112
- یک: عوامل مادی درونی 113
- رشد بدنی (نضج بدنی) 113
- 1. خانواده 118
- اشاره 118
- دو: عوامل مادی بیرونی 118
- محبت در خانواده 120
- یادگیری در خانواده 121
- موقعیت کودک در خانواده 123
- موقعیت خانواده در جامعه (موقعیت اجتماعی خانواده) 126
- اشاره 127
- ارتباط فرد با گروه در دوره کودکی (تغییرات رشدی در روابط همسالان) 128
- آموزش ها و یافته های کودک در گروه همسالان 130
- اسلام و همنشین 131
- 3. مدرسه 132
- اشاره 132
- معلم و مدرسه 133
- تعریف بازی 134
- اشاره 134
- 4. بازی 134
- صفات و ویژگی های بازی 135
- ارزش های بازی 135
- بازی کودک در اسلام 139
- 5. وسایل ارتباط جمعی 141
- 6. اجتماعات، نهادها و موسسات 146
- اشاره 148
- الف) موانع تربیت 149
- اشاره 149
- مفهوم شناسی 149
- تقسیمات موانع تربیت 150
- پیشینه 151
- اشاره 152
- ب) موانع تربیت در قرآن 152
- اول: موانع درونی 153
- دوم: موانع بیرونی 162
- بیماری و نقص های بدنی کودک 177
- اول: موانع مادی درونی 177
- موانع مادی درونی تربیت اجتماعی کودک در قرآن 178
- دوم: موانع مادی بیرونی 180
- 1. خانواده متزلزل 180
- 2. دوستان نامناسب 187
- 3. عدم اعتدال در حمایت عاطفی (بی مهری، محبت افراطی) 190
- 4. تأثیر منفی رسانه های گروهی بر کودک 193
- 5. فقر 194
- اشاره 196
- الف) روش های تربیت 197
- مفهوم شناسی 197
- اشاره 197
- تقسیمات روش های تربیت 199
- پیشینه 200
- ب) روش های تربیت در قرآن 201
- 1. روش الگویی 221
- د) روش های کاربردی تربیت اجتماعی کودک 221
- 2. روش تشویق 230
- مهم ترین روش های تنبیهی 231
- اشاره 231
- 3. روش تنبیه 231
- مصادیق تشویق در قرآن کریم 234
- مصادیق تنبیه در قرآن کریم 235
- مزایای روش تشویق 236
- معایب تشویق بی جا و بیش از حد 237
- تنبیه بدنی در اسلام 238
- مزایای روش تنبیه 238
- معایب تنبیه بی جا و بیش از حد 238
- 5. روش تعلیم 246
- 6. روش ادب ورزی 251
- اشاره 252
- آداب اجتماعی 252
- الف) آداب خوردن و آشامیدن 253
- ب) آداب سلام 256
- ج) آداب اجازه گرفتن برای ورود 259
- د) آداب مجالست و همنشینی 261
- ه -) آداب سخن گفتن 263
- ز) آداب تبریک و تهنیت 270
- ح) آداب عیادت بیمار 272
- ط) آداب تسلیت گفتن 275
- ی) آداب عطسه و خمیازه کشیدن 276
- ضمایم 280
ز) آداب تبریک و تهنیت
یکی از آدابی که به کودک در راه اجتماعی شدن باید آموخت تبریک و تهنیت است، تا از این راه بتواند در راه اجتماعی شدن گام بردارد و جلب محبت و برادری و صفا و صمیمت کند. پدران و مادران باید در مناسبت های سعادتمندانه و شادی های با میمنت سرمشق و الگوی تبریک ها و تهنیت ها باشد و از این طریق کودکان را به این خلق زیبا بپرورانند.
قطعاً هر عمل صالحی فایده ای دارد. تهنیت و تبریک و محبت به افراد مسلمان موجب ادخال سرور در قلب آن هاست و پاداش این کار در پیشگاه خدا بزرگ است.
(وَ إِذا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّهٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها...) ؛(1) «و هر گاه با زنده بادی به شما زنده باد گفته شود (و به شما سلام یا اظهار محبت نمایند»، پس بهتر از آن، زنده باد گویید (و پاسخ بهتری به محبت ها دهید)، و یا (همانند) آن را پاسخ دهید...).
در این آیه قرآن آمده است که خوبیها از جمله: سلام و هدیه دادن و ابراز محبت را به نیکی و تمام و کمال پاسخ بگو تا دوستی و الفت میان شما مسلمانان زیاد شود.
پیامبر اکرم علیه السلام فرمود:
«من سرّ مؤمنا فقد سرّنی ومن سرّنی فقد سرّ الله؛ هر کس مؤمنی را شاد کند، مرا شاد کرده و هر که مرا شاد کند، خدا را شاد کرده است».(2)
با تبریک و تهنیت شادی مومن دیگر دل او شاد میشود و همدلی میان مومنان زیاد.
تبریک و تهنیت ویژگی هایی دارد که در چند مورد توضیح داده می شود.
1 - باید در وقت مناسب اظهار شادی کرد و تهنیت گفت. کعب بن مالک که به دلیل تخلف از جنگ توبه کرده و توبه اش قبول شده بود می گوید: یکی فریاد می زد که ای کعب، مژده. مردم می آمدند و به من تهنیت می گفتند و من به سوی پیامبر خدا شتافتم. سرانجام به مسجد رسیدم. مردم اطراف پیامبر خدا حلقه زده بودند. طلحه ابن عبیدالله با من مصافحه کرد و به من تبریک گفت. در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که علامت شادی در چهره اش می درخشید، به من فرمود:
1- (1) نساء/ 86.
2- (2) الکافی، ج 2، ص 189 و 188.