- مقدمه 1
- اشاره 4
- اول: «تربیت» 5
- مفهوم شناسی 5
- پیشینه 10
- مفهوم شناسی 12
- دوم: «جامعه پذیری» 12
- پیشینه 13
- پیشینه 14
- سوم: «تربیت اجتماعی» 14
- مفهوم شناسی 14
- دیدگاه ها 15
- اشاره 15
- دیدگاه جامعه گرا 15
- تربیت اجتماعی در اسلام 18
- مفهوم شناسی 22
- چهارم: «کودک» 22
- مفهوم شناسی 23
- کودک از دیدگاه قرآن 23
- پنجم: «ابعاد تربیت» 23
- پیشینه 24
- تقسیمات ابعاد تربیت 24
- اشاره 26
- الف) تنظیم روابط و مقررات اجتماعی 26
- تربیت اجتماعی در قرآن 26
- ب) تربیت خانوادگی 30
- ج) تربیت سیاسی 34
- د) تربیت اقتصادی 35
- ه -) تربیت قضایی 38
- و) تربیت نظامی 40
- ز) تربیت شغلی 43
- ط) تربیت اخلاقی 45
- جمع بندی 45
- اشاره 46
- مفهوم شناسی 47
- اشاره 47
- الف) مراحل تربیت 47
- پیشینه 47
- تقسیم بندی مراحل 50
- مرحله دوم: دوران ازدواج 53
- مرحله اول: دوره قبل از دنیا (عالم ذر) 53
- مرحله سوم: دوران جنینی 59
- مرحله چهارم: دوره کودکی اول (قبل از دبستان 0-7) 60
- مرحله ششم: دوران نوجوانی (21-14 سال) 70
- مرحله هفتم: دوره جوانی (21-34 سالگی) 74
- مرحله هشتم: دوره میانسالی (34-51 سالگی) 76
- مرحله نهم: دوره کهنسالی (51 سالگی تا آخر عمر) 77
- مرحله دهم: دوره بعد از دنیا (برزخ و قیامت) 80
- رشد اجتماعی در دوران کودکی 81
- نخستین علائم رشد اجتماعی 81
- ج) مراحل تربیت اجتماعی کودک 81
- اشاره 81
- اشاره 81
- ارتباط کودک با بزرگسالان 82
- ارتباط کودک با همسالان 83
- رفتارهای همکاری 84
- اشاره 84
- مظاهر رفتار اجتماعی کودک 84
- رفتارهای مبارزی 87
- اشاره 91
- اشاره 92
- مفهوم شناسی 92
- الف) عوامل تربیت 92
- تقسیمات عوامل تربیت 93
- پیشینه 97
- یک: عوامل درونی تربیت 98
- اشاره 98
- اشاره 103
- دو: عوامل بیرونی 103
- الف) عوامل مادی 103
- ب) عوامل فرامادی 110
- ج) عوامل تربیت اجتماعی کودک 112
- اشاره 112
- یک: عوامل مادی درونی 113
- رشد بدنی (نضج بدنی) 113
- دو: عوامل مادی بیرونی 118
- 1. خانواده 118
- اشاره 118
- محبت در خانواده 120
- یادگیری در خانواده 121
- موقعیت کودک در خانواده 123
- موقعیت خانواده در جامعه (موقعیت اجتماعی خانواده) 126
- اشاره 127
- ارتباط فرد با گروه در دوره کودکی (تغییرات رشدی در روابط همسالان) 128
- آموزش ها و یافته های کودک در گروه همسالان 130
- اسلام و همنشین 131
- اشاره 132
- 3. مدرسه 132
- معلم و مدرسه 133
- تعریف بازی 134
- 4. بازی 134
- اشاره 134
- صفات و ویژگی های بازی 135
- ارزش های بازی 135
- بازی کودک در اسلام 139
- 5. وسایل ارتباط جمعی 141
- 6. اجتماعات، نهادها و موسسات 146
- اشاره 148
- الف) موانع تربیت 149
- اشاره 149
- مفهوم شناسی 149
- تقسیمات موانع تربیت 150
- پیشینه 151
- اشاره 152
- ب) موانع تربیت در قرآن 152
- اول: موانع درونی 153
- دوم: موانع بیرونی 162
- بیماری و نقص های بدنی کودک 177
- اول: موانع مادی درونی 177
- موانع مادی درونی تربیت اجتماعی کودک در قرآن 178
- دوم: موانع مادی بیرونی 180
- 1. خانواده متزلزل 180
- 2. دوستان نامناسب 187
- 3. عدم اعتدال در حمایت عاطفی (بی مهری، محبت افراطی) 190
- 4. تأثیر منفی رسانه های گروهی بر کودک 193
- 5. فقر 194
- اشاره 196
- الف) روش های تربیت 197
- اشاره 197
- مفهوم شناسی 197
- تقسیمات روش های تربیت 199
- پیشینه 200
- ب) روش های تربیت در قرآن 201
- 1. روش الگویی 221
- د) روش های کاربردی تربیت اجتماعی کودک 221
- 2. روش تشویق 230
- مهم ترین روش های تنبیهی 231
- اشاره 231
- 3. روش تنبیه 231
- مصادیق تشویق در قرآن کریم 234
- مصادیق تنبیه در قرآن کریم 235
- مزایای روش تشویق 236
- معایب تشویق بی جا و بیش از حد 237
- مزایای روش تنبیه 238
- معایب تنبیه بی جا و بیش از حد 238
- تنبیه بدنی در اسلام 238
- 5. روش تعلیم 246
- 6. روش ادب ورزی 251
- اشاره 252
- آداب اجتماعی 252
- الف) آداب خوردن و آشامیدن 253
- ب) آداب سلام 256
- ج) آداب اجازه گرفتن برای ورود 259
- د) آداب مجالست و همنشینی 261
- ه -) آداب سخن گفتن 263
- ز) آداب تبریک و تهنیت 270
- ح) آداب عیادت بیمار 272
- ط) آداب تسلیت گفتن 275
- ی) آداب عطسه و خمیازه کشیدن 276
- ضمایم 280
«ابشر بخیر یوم مرّ علیک منذ ولدتک امّک؛ تو را مژده می دهم به بهترین روزی که از زادروزت تا امروز بر تو گذشته است».(1)
باید در اوقات مناسب تبریک و تهنیت عبارات لطیف بر زبان آورد و دعاهای رسیده را تلاوت کرد. امیرالمؤمنین علیه السلام رهنمود داد که برای تبریک و تهنیت تولد نوزاد چنین بگویند:
«شکرت الواهب وبورک لک فی الموهوب و بلغ اشدّه ورزقت برّه؛ خدا را شکر می کنی و آنچه خدا بخشیده بر تو مبارک باد. خدایش به درجۀ رشد و کمال برساند و از نیکی اش برخوردار شوی».(2)
این مطلب را به کسی فرمود که به مناسبت تولد نوزاد گفته بود: «لیهناک الفارس؛ تولد این سوارکار بر تو مبارک باد!».
از حضرت سید الشهداء علیه السلام نقل شده است که کسی که به او تبریک می گویند، بگوید:
«بارک الله لک وبارک علیک ورزقک الله مثله؛ بر تو نیز مبارک باشد و خداوند آن را روزی تو کند».
تبریک به کسی که از سفر برگشته این است که به او خیر مقدم بگویند؛ به کسی که از جهاد برگشته بگویند الحمدلله الذی نصرک واعزّک واکرمک؛ و به کسی که از حج آمده است بگویند: خدا حجت را قبول کند و تو را بیامرزد و هزینۀ زیارتت را جبران کند.
جوانی عازم حج بود. خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آمد و گفت: می خواهم به حج بروم حضرت او را همراهی کرد و فرمود:
«یا غلام! زوّدک الله التقوی ووجّهک فی الخیر وکفاک الهمّ؛ ای جوان! خداوند توشه ات را تقوا قرار دهد و تو را متوجه راه خیر کند و غم واندوهت را برطرف نماید».
هنگامی که جوان از حج برگشت، خدمت پیامبر آمد. حضرت صلی الله علیه و آله و سلم به او فرمود:
«یا غلام، قبّل الله حجک و غفر ذنبک واخلف نفقتک؛ ای جوان، خدا حجت را قبول کند و گناهت را بیامرزد و هزینۀ زیارتت را جبران کند».
تبریک عروسی این است که ضمن گفتن مبارک باد، دعا کن که میان زن و شوهر الفت برقرار کند. در این باره باید از تبریک و تهنیت های غیر اسلامی خودداری کرد. عرب
1- (1) همان.
2- (2) عبدالواحد تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، حکمت 354.