- مقدمه 1
- اشاره 4
- اول: «تربیت» 5
- مفهوم شناسی 5
- پیشینه 10
- دوم: «جامعه پذیری» 12
- مفهوم شناسی 12
- پیشینه 13
- پیشینه 14
- سوم: «تربیت اجتماعی» 14
- مفهوم شناسی 14
- دیدگاه ها 15
- اشاره 15
- دیدگاه جامعه گرا 15
- تربیت اجتماعی در اسلام 18
- مفهوم شناسی 22
- چهارم: «کودک» 22
- مفهوم شناسی 23
- پنجم: «ابعاد تربیت» 23
- کودک از دیدگاه قرآن 23
- پیشینه 24
- تقسیمات ابعاد تربیت 24
- اشاره 26
- الف) تنظیم روابط و مقررات اجتماعی 26
- تربیت اجتماعی در قرآن 26
- ب) تربیت خانوادگی 30
- ج) تربیت سیاسی 34
- د) تربیت اقتصادی 35
- ه -) تربیت قضایی 38
- و) تربیت نظامی 40
- ز) تربیت شغلی 43
- ط) تربیت اخلاقی 45
- جمع بندی 45
- اشاره 46
- مفهوم شناسی 47
- اشاره 47
- پیشینه 47
- الف) مراحل تربیت 47
- تقسیم بندی مراحل 50
- مرحله دوم: دوران ازدواج 53
- مرحله اول: دوره قبل از دنیا (عالم ذر) 53
- مرحله سوم: دوران جنینی 59
- مرحله چهارم: دوره کودکی اول (قبل از دبستان 0-7) 60
- مرحله ششم: دوران نوجوانی (21-14 سال) 70
- مرحله هفتم: دوره جوانی (21-34 سالگی) 74
- مرحله هشتم: دوره میانسالی (34-51 سالگی) 76
- مرحله نهم: دوره کهنسالی (51 سالگی تا آخر عمر) 77
- مرحله دهم: دوره بعد از دنیا (برزخ و قیامت) 80
- رشد اجتماعی در دوران کودکی 81
- نخستین علائم رشد اجتماعی 81
- ج) مراحل تربیت اجتماعی کودک 81
- اشاره 81
- اشاره 81
- ارتباط کودک با بزرگسالان 82
- ارتباط کودک با همسالان 83
- اشاره 84
- مظاهر رفتار اجتماعی کودک 84
- رفتارهای همکاری 84
- رفتارهای مبارزی 87
- اشاره 91
- مفهوم شناسی 92
- اشاره 92
- الف) عوامل تربیت 92
- تقسیمات عوامل تربیت 93
- پیشینه 97
- یک: عوامل درونی تربیت 98
- اشاره 98
- دو: عوامل بیرونی 103
- اشاره 103
- الف) عوامل مادی 103
- ب) عوامل فرامادی 110
- اشاره 112
- ج) عوامل تربیت اجتماعی کودک 112
- یک: عوامل مادی درونی 113
- رشد بدنی (نضج بدنی) 113
- دو: عوامل مادی بیرونی 118
- 1. خانواده 118
- اشاره 118
- محبت در خانواده 120
- یادگیری در خانواده 121
- موقعیت کودک در خانواده 123
- موقعیت خانواده در جامعه (موقعیت اجتماعی خانواده) 126
- اشاره 127
- ارتباط فرد با گروه در دوره کودکی (تغییرات رشدی در روابط همسالان) 128
- آموزش ها و یافته های کودک در گروه همسالان 130
- اسلام و همنشین 131
- 3. مدرسه 132
- اشاره 132
- معلم و مدرسه 133
- تعریف بازی 134
- اشاره 134
- 4. بازی 134
- صفات و ویژگی های بازی 135
- ارزش های بازی 135
- بازی کودک در اسلام 139
- 5. وسایل ارتباط جمعی 141
- 6. اجتماعات، نهادها و موسسات 146
- اشاره 148
- الف) موانع تربیت 149
- اشاره 149
- مفهوم شناسی 149
- تقسیمات موانع تربیت 150
- پیشینه 151
- اشاره 152
- ب) موانع تربیت در قرآن 152
- اول: موانع درونی 153
- دوم: موانع بیرونی 162
- بیماری و نقص های بدنی کودک 177
- اول: موانع مادی درونی 177
- موانع مادی درونی تربیت اجتماعی کودک در قرآن 178
- دوم: موانع مادی بیرونی 180
- 1. خانواده متزلزل 180
- 2. دوستان نامناسب 187
- 3. عدم اعتدال در حمایت عاطفی (بی مهری، محبت افراطی) 190
- 4. تأثیر منفی رسانه های گروهی بر کودک 193
- 5. فقر 194
- اشاره 196
- الف) روش های تربیت 197
- مفهوم شناسی 197
- اشاره 197
- تقسیمات روش های تربیت 199
- پیشینه 200
- ب) روش های تربیت در قرآن 201
- 1. روش الگویی 221
- د) روش های کاربردی تربیت اجتماعی کودک 221
- 2. روش تشویق 230
- مهم ترین روش های تنبیهی 231
- اشاره 231
- 3. روش تنبیه 231
- مصادیق تشویق در قرآن کریم 234
- مصادیق تنبیه در قرآن کریم 235
- مزایای روش تشویق 236
- معایب تشویق بی جا و بیش از حد 237
- مزایای روش تنبیه 238
- معایب تنبیه بی جا و بیش از حد 238
- تنبیه بدنی در اسلام 238
- 5. روش تعلیم 246
- 6. روش ادب ورزی 251
- اشاره 252
- آداب اجتماعی 252
- الف) آداب خوردن و آشامیدن 253
- ب) آداب سلام 256
- ج) آداب اجازه گرفتن برای ورود 259
- د) آداب مجالست و همنشینی 261
- ه -) آداب سخن گفتن 263
- ز) آداب تبریک و تهنیت 270
- ح) آداب عیادت بیمار 272
- ط) آداب تسلیت گفتن 275
- ی) آداب عطسه و خمیازه کشیدن 276
- ضمایم 280
بگذارد. سپس به او فرمود که سه بار «بسم الله» بگوید. آنگاه به او فرمود که هفت بار بگوید: «اعوذ بعزّه الله وقدرته من شرب ما اجد وأحاذر»؛ به عزت و قدرت خدا پناه می برم از دردی که در وجود خود می یابم و از آن حذر دارم.
5 - مستحب است که از کسان مریض، حال مریض را بپرسند. در آن مرضی که پیامبر اکرم از آن رحلت فرمود از امیرالمؤمنین پرسیدند: حال پیامبر چگونه بوده است؟ فرمود، الحمدلله، بهبود یافت.
6 - بهتر است که عیادت کننده نزد سر بیمار بنشیند، زیرا پیامبر اکرم چنین می کرد.
7 - مستحب است که بیمار را به شفا و عمر طولانی دلگرم کنند، زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
«إذا دخلتم علی مریضٍ فنفّسوا أجله فانّ ذلک لایردّ شیئا ویطیب نفسه؛ هنگامی که بر مریضی داخل می شوید، او را به طول عمر دلخوش کنید، زیرا این کار چیزی را بر نمی گرداند، اما بیمار را دلخوش می کند».
8 - مستحب است که عیادت کننده از بیمار طلب دعا کند، زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
«اذا دخلت علی مریض فمره فلیدع لک فانّ دعائه کدعاء الملائکه؛ هرگاه بر بیمار داخل شدی از او بخواه که برایت دعا کند، زیرا دعای او مانند دعای فرشتگان است».
9 - اگر بیمار در حال احتضار است، مستحب است که عیادت کنندگان به او «لا اله الا الله» تلقین کنند. زیرا پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
«من کان آخر کلامه لا اله الا الله دخل الجنه؛ هر کس آخرین سخنش «لا اله الا الله» باشد، داخل بهشت می شود».(1)
اینها مهمترین آداب عیادت بیمار است و مربی وظیفه دارد که همه را به کودک یاد دهد و او را برای شرکت در غم و شادی دیگران آماده کند.
وقتی اتفاق یا بیماری برای عزیزان و دوستان کودک عارض می شود، کودک می تواند در این مورد از اعضای خانواده بیمار و یا پرستار پرس و جو کند. اگر بیمار در خانه بستری بود، لازم است قبل از عیادت به او خبر دهد.
1- (1) احمد بهشتی، اسلام و تربیت کودک، ص 295-293.