قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 277

- مکروه است که در وقت خمیازه کشیدن صدا را بلند کنند. زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«إنّ الله یکره رفع الصّوت بالتّثائب والعطاس؛ خداوند بلند کردن صدا را برای خمیازه و عطسه مکروه می دارد».

نقل شده است که اگر کسی گرفتار خمیازه است و یاد آورد که پیامبر خدا هرگز خمیازه نکشیده است، خمیازۀ او رفع می شود.(1)

اینها قواعدی بود که دربارۀ عطسه و خمیازه مربی باید آنها را به متربی بیاموزد.

جمع بندی و نتیجه

تا اینجا اهمّ قواعد و اصول آداب اجتماعی را بیان کردیم. اگر مسلمان این آداب را رعایت کند، هم در رعایت احترام دیگران مؤفق تر است و هم از احترام بیشتری برخوردار است.

اگر انسان روش صحیح و اسلامی خوردن، آشامیدن، سلام کردن، اذن گرفتن، مجالست، تکلم، مزاح، تبریک، تسلیت، عطسه و خمیازه را بداند و به کار بندد، از لحاظ اخلاقی و اجتماعی به اوج عظمت می رسد.

این روش ها را اسلام بر همۀ مردم واجب ساخته است، تا جامعۀ کامل اسلامی تحقق یابد و جامعه تبلوری از اسلام و تجسمی از تعلیمات آن شود.

جمع بندی نهایی

در این نوشته پرسشهای اساسی زیر مطرح بود:

- از دیدگاه قرآن و سنت چه عواملی در تربیت کودک در راستای جامعه پذیر کردن او، مؤثر است؟

- از دیدگاه قرآن و سنت چه موانعی در تربیت کودک در راستای جامعه پذیر کردن او، مؤثر است؟

- از دیدگاه قرآن و سنت چه روش های کاربردی در تربیت کودک در راستای جامعه پذیر کردن او، وجود دارد؟