قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 6

برخی دیگر برآنند که ماده «ربو» بر اساس اشتقاق اکبر از ماده «ربب» مشتق شده است و نیز ماده «ربأ» (به معنای زیادی و نمو) و «رأب» (به معنای اصلاح و جمع) نیز بر همین اساس از آن مشتق شده اند.(1)

معادل این واژه در انگلیسی « Education » است که در اصل به معنای «بیرون کشیدن کودک از حالت نخستین و یا از خود بیرون آمدن کودک» است. سپس به معنای مراقبت در پرورش و تغذیه کودکان و نیز مراقبت در امر پرورش روحی آنان و آموختن علم و عادات نیک به کار رفته است.(2) و نیز به معنای سیستم یا ساختار آموزش کودکان یا جوانان در مدارس و کالج می آید.(3)

واژه تربیت در فارسی به معانی زیر می آید:

1. ایجاد کردن تغییرات مطلوب رفتاری و یا اخلاقی در کسی؛

2. آموزش دادن مهارتی خاص به کسی؛

3. آموزش دادن عادت یا مهارتی خاص به برخی حیوانات؛

4. پرورش دادن چیزی مانند گل و گیاه؛

5. رفتار مناسب و مطابق با آداب و سنت های هر جامعه؛

6. احسان و بخشش کردن بزرگان نسبت به زیردستان.(4)

ب) تربیت در قرآن و حدیث

واژه «تربیت» در قرآن نیامده است لیکن فعل آن و کلمه «ربّ» به کار رفته است.

(وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانِی صَغِیراً)؛5 «و از سر مهر، بال فروتنی برای آن دو فرو آور و بگو: پروردگارا! آن دو را رحمت کن، همان گونه که مرا در خُردی پرورش دادند».

1- (1) خسرو باقری، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ج 1، ص 53.
2- (2) ر. ک: محمدعلی حاجی ده آبادی، درآمدی به نظام تربیتی اسلام، ص 10 و 11؛ گاستون میالاره، معنی و حدود علوم تربیتی، ترجمه علی محمد کاردان، ص 3.
3- (3) . Oxford advanced learners Dictionary, 1994.
4- (4) حسن انوری، فرهنگ فشرده سخن، ج 1، ص 592، واژه «تربیت».