قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 88

در ضرر رساندن، کودک می کوشد که به دیگری ضرر بدنی برساند و بدین وسیله انتقام بگیرد. این نیز به صورت های گوناگون ظاهر می شود. از قبیل: کشیدن موی سر یا لباس های دیگران، نیشگون گیری، هل دادن، سنجاق زدن و....

کودکان بزرگسال بیش از کودکان خردسال و ضعیف، پسران بیش از دختران، آنهایی که احساس حقارت و عدم اطمینان خاطر می کنند بیش از آنهایی که اجتماعی تربیت شده اند، و در یک خانواده کودکان بزرگسال بیش از کودکان خردسال، برای دست انداختن و ضرر رساندن آماده اند.(1)

مقصود در اینجا خشم مذموم است که به دلیل مصالح شخصی به کار می رود و انگیزه آن خودخواهی و خودپسندی است و قطعا به وحدت اجتماعی، محبت و برادری، صفا و صمیمیت لطمه می زند.

برای اینکه کودک بتواند خود را از این خشم مذموم حفظ کند باید او را عادت به دوری از عوامل و اسباب و انگیزه های خشم دهیم و همواره در راه پیشگیری قدم گذارد.

در روایات هم بر کظم غیظ سفارشات زیادی شده و در این روایت از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است:

«مَنْ کَظَمَ غَیْظاً وَ هُوَ یَقْدِرُ عَلَی أَنْ یُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ عَلَی رُءُوسِ الْخَلَائِقِ حَتَّی یُخَیِّرَ مِنْ أَیِّ الْحُورِ شَاء؛ کسی که خشم خود را بپوشد و قدرت اجرای آن را داشته باشد، خداوند او را در حضور خلایق در روز قیامت فرا می خواند تا به او خبر دهد کدام حوریه را می خواهد».(2)

اما برای علاج خشم پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و آله و سلم راه و رسم های حکیمانه ای پیشنهاد کرده اند:

«إذا غضب أحدکم و کان قائما فلیقعد و إن کان قاعدا فلیضطجع؛ کسی که ایستاده است و گرفتار خشم میشود، بنشیند و اگر خشمش برطرف نشد، بخوابد».(3)

«إِذَا غَضِبْتَ فَاسْکُتْ؛ هرگاه یکی از شما خشمگین میشود، سکوت کند.»

1- (1) همان، ص 536-535.
2- (2) محمد بن احمد فتال نیشابوری، روضه الواعظین و بصیره المتعظین، ج 2، ص 380.
3- (3) ابوالقاسم پاینده، نهج الفصاحه، ص 197.