قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 89

«أَنَّ الْغَضَبَ مِنَ الشَّیْطَانِ وَ أَنَّ الشَّیْطَانَ خُلِقَ مِنَ النَّارِ وَ إِنَّمَا یُطْفِئُ النَّارَ الْمَاءُ فَإِذَا غَضِبَ أَحَدُکُمْ فَلْیَتَوَضَّأْ؛ خشم از شیطان است و شیطان از آتش آفریده شده و آتش به آب خاموش می شود. بنابراین هرگاه یکی از شما خشمگین می شود، وضو بگیرد».(1)

بنابراین ما با این رهنمودها می توانیم در دور نگاه داشتن کودکان از خشم به آنها یاری رسانیم.

ب) رقابت

رقابت یک نوع غریزه است که «شخص را به کار و فعالیت تحریک می کند تا با دیگران برابر باشد یا برتر از آنان شود».(2)

واکنش رقیبانه بین سال های سه و چهار آغاز می شود. هنگامی که کودک اشیاء را درک می کند و روابط اجتماعی با همسالان برایش اهمیت پیدا می کنند. رقابت بین سال های 4 و 6 بسیار شدید می شود. وقتی که اشیاء را از دست کودک دیگر به زور می گیرد و به احساسات او توجه ندارد و به دوست خود کمک می کند.

کودکانی که از لحاظ جثه، نیرو، نفوذ و تحصیل، ضعیف باشند وقتی می خواهند ارتباطهای اجتماعی برقرار کنند فوراً رقابت را ظاهر می سازند. بیشتر کودکان همین که به سن مدرسه می رسند می کوشند به هر وسیله ای که ممکن باشد بر دیگران غالب و برتر شوند.(3) میل به رقابت در دبستان و سپس در تمام مراحل زندگی ادامه می یابد. رقابت در اثر بالا رفتن سن و تجربیات افراد تقلیل می یابد.(4)

رقابت مطلوب یکی از انگیزه های تعلیم و تربیت است زیرا در دروس ملال انگیز، زندگی نوینی را ایجاد می کند. بازی که پایه و اساس رشد و تکامل کودک است و دروس دبستان که باید آن آغاز شود خود به رقابت نیازمند است. ولی استفاده از میل رقابت باید با احتیاط و دقت انجام گیرد تا موجب ناراحتی و ضرر و عداوت و کینه کودکان نشود.(5)

1- (1) . بحارالانوار، ص 272.
2- (2) . همان، ص 536.
3- (3) همان.
4- (4) علی شریعتمداری، روانشناسی تربیت، ص 241.
5- (5) علی اکبر شعاری نژاد، روان شناسی رشد، ص 537.