قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 90

رقابت در کار مدرسه و بازی باعث برانگیخته شدن ذوق و علاقه کودک به شرکت در کارهای مختلف می شود و کودک رابا استعداد و توانایی های خود آشنا می سازد.(1) در آیه (فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ) ؛(2) «پس در نیکی ها] بر یکدیگر [پیشی بگیرید»، سخن از رقابت و پیشی گرفتن است اما در نیکی ها و امور معنوی نه در امور مادی، چون در قیامت، میزان سنجش اعمال ما و برتری هر یک از ما با اعمال نیکمان مشخص می شود، تا رقابت امری سالم و سازنده روح انسان باشد.(3)

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم گاهی بین کودکان خود، مسابقه دو و کشتی برگزار می کردند تا کودکان در بازی ها و مسابقات، بین شرکت کنندگان رقابت ایجاد کنند تا آنها نهایت کوشش خود را به کار گیرند تا در کار خود موفق باشند. یعنی در واقع همان موفقیت و پیشی گرفتن، خود، مشوق آنها خواهد بود و نیازی به تشویق افزون بر آن نیست تا جایزه ای هم بر آن در نظر گرفته شود.

در روایتی ابن ابی الحدید می گوید:

«وکان الحسن علیه السلام أکبر ولد علی علیه السلام وکان سیداً سخیاً حلیماً خطیباً وکان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یحبه سابق یوماً بین الحسین علیه السلام وبینه فسبق الحسن علیه السلام فأجلسه علی فخذه الیمنی ثم أجلس الحسین علیه السلام علی الفخذ الیسری...؛ حسن علیه السلام بزرگترین فرزند علی علیه السلام و مردی بزرگوار، سخی و حلیم بود و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم او را دوست می داشت. روزی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بین او و حسین علیه السلام مسابقه دو گذاشت. حسن علیه السلام از حسین علیه السلام پیشی گرفت. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم او را بر زانوی راست خویش و حسین علیه السلام را بر زانوی چپ خویش نهاد».(4)

1- (1) علی شریعتمداری، روانشناسی تربیت، ص 240.
2- (2) بقره/ 148.
3- (3) تفیر نمونه، ج 1، ص 501؛ تفسیر نور، ج 1، ص 229.
4- (4) علی شریعتمداری، روانشناسی تربیت، ص 240.