راز طلایی صفحه 126

گاهی انسان جاهل است و یا غافل و یا کاهل.»(1)

1- جاهلان

بعضی نمی دانند و از وظیفه خویش آگاه نیستند، و همین جهل و نادانی باعث می گردد که در مقام عمل خطا کنند و یا مسؤولیت خویش را انجام ندهند.

پس جاهل یا عبادات را ترک می کند و یا صحیح انجام نمی دهد، در معاملات ضوابط صحّت و احکام شرعیه آن را نمی داند و رعایت نمی کند، در معاشرت با پدر و مادر، همسر و فرزند، رفیق و همنشین، دوست و دشمن، نمی داند که چگونه باید رفتار کند، پس در برخورد اشتباه زیاد دارد(2) و گاه به خاطر جهل مرکب، جاهل به جهل خویش هم هست و نمی داند که نمی داند پس فکر می کند که می داند و عمل را صحیح انجام می دهد و همین نادانی جهل است که مانع از تعلّم انسان می شود چون خود را عالم می داند و نیازی به یادگیری نمی داند بلکه دیگران را تخطئه می کند و نسبت اشتباه به آنها می دهد، اینها بیشترین ضرر و زیان را در آخرت می بینند چرا که زحمت بسیار در دنیا کشیده اند و با نیّت سعادت، فوز و رستگاری از این عالم رخت بربسته اند و ناگهان مواجه با جهل خویش در سرای باقی می شوند، جایی که نه امکان تدارک و جبران عمل است ونه فایده ای برای حسرت خوردن وپشیمان شدن.

خداوند بزرگ در قرآن کریم می فرماید:

«قُل هَل نُنَبِّئُکم بِالاَخسَرینَ اَعمالاً اَلَّذینَ ضَلَّ سَعیُهُم فِی الحَیاهِ الدُّنیا وَ هُم یَحسَبُونَ اَنَّهُم یُحسِنُونَ صُنعاً»(3)

1- . مهدوی، سید ابوالحسن، هدف خلقت، نشر: محبّان، سال 1387، ص 16-25 (مقدمه).
2- . یک نمونه از برخورد اشتباه با دیگران را قرآن کریم در سوره حجرات آیه 6 فرموده و دستور تبیّن در خبر فاسق را می دهد تا مبادا با گروهی برخورد جاهلانه شود: «یا اَیُهَّا الَّذینَ آمَنُوا اِن جائِکُم فاسِقٌ بِنبأٍ فَتَبَیَّنُوا اَن تُصِیبُوا قوماً بِجَهالَهٍ فَتُصبِحُوا عَلیَ ما فَعَلتُم نادِمین». به همین مناسبت است آیات اعراف /138- هود/29- نحل/55-احقاف/23- انعام/35- اعراف/199- هود/46- یوسف/33- قصص /55- احزاب /72- نساء/17- انعام/54- نحل /119(همان منبع).
3- . کهف، 104-103.