راز طلایی صفحه 192

و سه چیز است که راست گفتن در آنها بد است:

سخن چینی و دادن خبر ناگوار به کسی دربارۀ خانواده اش و تکذیب خبر دیگران و...»(1)

ی) دروغ مصلحت آمیز

در روزگاران گذشته، یکی از مخالفان حکومت را دستگیر کرده و به عنوان اسیر نزد حاکم بردند.

پادشاه بعد از شناختن او به کشتن او فرمان داد، آن بیچاره وقتی از جان خود نا امید شد، با زبان خود به پادشاه ناسزا و سخنان زشتی گفت و چنان که معروف است:

هر که دست از جان بشوید هر چه در دل دارد بگوید

پادشاه پرسید: او چه می گوید؟

یکی از وزرای مصلحت اندیش و فهمیده گفت: «قربان! او آیه قرآن می خواند و می گوید: «وَ الکاظمینَ الغیظَ والعافینَ عَنِ النّاس»(2)

انسان های مؤمن و پرهیزگار خشم خود را فرو می برند و از خطای مردم می گذرند.

پادشاه با شنیدن این کلام نورانی بر سر رحم آمده و او را بخشید وزیر دیگری که آنجا حضور داشت و با وزیر اول مخالف بود، اظهار داشت:

«ای پادشاه ! برای امثال ما که در خدمت دستگاه سلطلنت هستیم، دروغ گفتن شایسته نیست، این بی ادب شما را دشنام داده و ناسزا گفت.»

امیر گفت: آن کلام دروغ بهتر از این سخن راست توست، زیرا او بر اساس مصلحت گفت و تو بر پایه خبث باطنی، و حکما گفته اند: دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز».(3)

1- . شیخ صدوق، الخصال، مترجم: یعقوب جعفری، نشر : اندیشه هادی، چاپ اول، ص 137.
2- . آل عمران، آیه 134.
3- . سمامی، محمد، داستان های شگفت انگیزی از قرآن، نشر: کاک، چاپ اول، ص 32 و 33، برگرفته از گلستان سعدی، باب اول.