راز طلایی صفحه 7

تضییع جوانی است و تضییع جوانی گناه است و سوگند به خدای محمد(صلی الله علیه و آله) جایگاه گناهکار در آتش خواهد بود».(1)

آفات علم بدون تزکیه

قاضی علی بن محمد ماوردی، اهل بصره که در فقه شافعی، استاد و معاصر با شیخ طوسی (رحمه الله)بود می گوید:

زحمت زیادی کشیدم در جمع و ضبط کتابی در خرید و فروش (بیع و شراء) و همه جزئیات و فروعات مسائل مربوط به آن را در خاطر ثبت کردم، به طوری که بعد از اتمام آن کتاب به ذهنم آمد که من از هر کسی در این باب فقه، عالم ترم. عجب و خود پسندی مرا گرفت.

روزی دو نفر عرب بادیه نشین (عشایر) نزد من آمدند و راجع به معامله ای که انجام گرفته بود پرسیدند، آن مسأله از چهار فرع منشعب می شد که من هیچ کدام را نتوانستم جواب دهم.

مدتی به فکر فرو رفتم و به خود گفتم : تو ادعا می کردی که در این باب فقیه، مرجع و اعلم همه زمان ها هستی، حال چطور نمی توانی پاسخ به این سؤال دهی؟!

رو به آنها کردم و گفتم: این مسأله را نمی دانم!آنها نگاهی با تعجب به یکدیگر کردند و گفتند: باید بیشتر زحمت بکشی تا بتوانی جواب مسائل را بدهی.

سپس نزد عالم دیگری رفتند، و از او مسأله را پرسیدند. او به طور مشروح جواب داد، آنها خوشحال شدند و او را مدح نموده و به طرف ده خودشان رفتند.

ماوردی می گوید: این جریان سبب شد تا من متنبّه شوم و نفسم را از خود پسندی و غرور در علم، ذلیل کنم تا دیگر میل به خود ستایی ننمایم.(2)

بنابر این در می یابیم که آموخته های علمی و خودسازی لازمه همدیگرند و عالمان باید وارسته و بی آلایش بوده و به علم خویش جامه عمل بپوشانند.