الفبای کار و کارمندی از منظر اسلام: همراه با خودسنجی و مسابقه صفحه 19

انسان از دیگران سرقت و یا غصب می کند و یا به گونه ای اتلاف می نماید و یا خسارتی که در حال رانندگی به وسیله نقلیه دیگری وارد می سازد و حتی اموالی که در ایام کودکی از کسی از روی عمد یا خطا از بین برده است و یا مصرف نموده، تمام اینها مصداق مظالم است. حکم فقهی مظالم دو صورت دارد.

* الف) صاحب حق و مظلمه را می شناسد؛ در این صورت واجب است، با مراجعه به او یا از او رضایت بگیرید به این معنا که صاحب حق، او را برئ الذمه کند و حق خودرا ببخشد یا حق را بپردازد، البته اگر پرداخت حق به طور مستقیم به او محذوری دارد؛ مانند این که موجب آبروریزی می شود، می تواند به هر کیفیتی حق او را به او برساند، هرچند به این که به عنوان بدهی بابت قرض به او پرداخت کند یا به حساب بانکی او واریز کند.

* ب) صاحب حق را نمی شناسد؛ در این صورت واجب است آن را از طرف صاحبش به فقیر صدقه دهد و به احتیاط واجب به اذن حاکم شرع باشد و نسبت به مقدار آن، اگر اطمینان ندارد، پرداخت مقدار یقینی کافی است و نسبت به مقدار مشکوک وظیفه ای ندارد و بدین سان است، حکم صورتی که صاحب آن را می شناسد؛ ولی از او بی خبر است و به او دسترسی ندارد.(1)

ترس از فقر

«و فرزندانتان را از ترس فقر، نکشید [و سقط نکنید]!

ما آنها و شما را روزی می دهیم مسلماً کشتن آنها گناه بزرگی است.» (2)