حج برنامه تکامل صفحه 27

وَللَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ الَیْهِ سَبِیلًا وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنِ الْعالَمِینَ. (1) 1

و برای خدا بر مردم است که آهنگ خانه او کنند، آن‌ها که توانایی رفتن به سوی آن دارند و هر کس کفر ورزد و حج را ترک کند، به خود زیان رسانده، خداوند از همه جهانیان بی‌نیاز است.

تعبیر خاصّ قرآن در موضوع حج

عبارت مخصوص و تعبیر ویژه‌ای که قرآن کریم در امر حج به کار می‌برد شایان دقّت است. این عبارت، موقعیّت بسیار بزرگ حج را آشکار می‌کند. خداوند می‌فرماید:

وَللَّهِ عَلَی النّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ. (2) 2

زیارت کعبه و اجتماع بر گرد آن خانه، حقّ خدا بر مردم است.

در واقع، مگر نه این‌که قضای وجدان چنین است که، هر ولیّ‌نعمت و صاحب انعام و احسانی، بر انسان حق پیدا می‌کند و آدمی، خود را مدیون او می‌داند و همواره دنبال فرصتی می‌گردد تا حقّ او را ادا کند و احسان و انعام او را تا حدّ امکان جبران کند و حدّاقل، برای عرض تشکّر، به خانه‌اش برود و به قدر شایستگی خود هدیه‌ای ببرد؟

منعم حقیقی خداست و شکرش واجب عقلی است

خدای منّان، ولیّ نعمت آدمیان است؛ آن هم نعمت‌های بی‌حدّ و حصری که به شماره و احصا در نمی‌آید:

وَإِنْ تَعُدّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها. (3) 3

اگر نعمت‌های خدا را بشمارید، هرگز آنها را شماره نتوانید کرد.

الَمْ تَرَوْا انَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّمواتِ وَما فِی الْارْضِ وَاسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ

1- . آل‌عمران: 97
2- . همان.
3- . ابراهیم: 34