لواء‌الانصار : شیوه‌های یاری قائم آل محمد علیهم‌السلام صفحه 10

فی «الکافی» بالإسناد عن أبان بن تغلب، قال: سألت أباعبدالله (علیه السلام) عن حقّ المؤمن علی المؤمن؟ فقال (علیه السلام):حقّ المؤمن علی المؤمن أعظم من ذلک لو حدّثتکم لکفرتم.إنّ المؤمن إذا أخرج من قبره؛ خرج معه مثال من قبره، یقول له: أبشر بالکرامة من الله بالسرور، فیقول له: بشّرک الله بخیر.قال: ثمّ یمضی معه یبشّره بمثل ما قال، وإذا مرّ بهول قال: لیس هذا لک، و إذا مرّ بخیر قال: هذا لک، فلا یزال معه یؤمنه ممّا یخاف و یُبشّره بما یحبّ حتّی یقف معه بین یدی الله عزّوجلّ، فإذا أمر به إلی الجنّة، قال له المثال: أبشر فإنّ الله عزّوجلّ قد أمربک إلی الجنّة؟قال: فیقول: من أنت یرحمک الله تبشّرنی من حین خرجت من قبری و آنستنی فی طریقی، و خبّرتنی عن ربّی؟قال: فیقول: أنا السرور الّذی کنت تُدخله علی إخوانک فی الدنیا خلقت منه لابُشّرک و اُونس وحشتک». [127] .و فیه أیضا: بالإسناد عن الولید الصافی قال: سمعت اباجعفر (علیه السلام) یقول:إنّ فیماناجی الله عزّوجلّ به عبده موسی (علیه السلام) قال: إنّ لی عباداً اُبیحهم جنّتی و اُحکِّمهم فیها.قال: یاربّ؛ و من هولاء الّذین تبیحهم جنّتک و تحکمهم فیها.قال: من أدخل علی مؤمن سروراً». [128] .و فیه ایضا عن مفضّل بن عمر، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «لا یری احدکم أدخل علی مؤمن سروراً أنّه علیه أدخله فقط بل و الله علی رسول الله (صلی الله علیه وآله)». [129] .و فیه أیضا عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:«قال رسول الله (صلی الله علیه وآله): «أحبّ الأعمال إلی الله سرور الّذی تدخله علی مؤمن تطرد عنه جوعته، او تکشف عنه کربته» [130] .و فیه أیضا عن أبی عبدالله (علیه السلام):من ادخل السرور علی مؤمن فقد أدخله علی رسول الله (صلی الله علیه وآله) فقد وصل ذلک إلی الله و کذلک من أدخل علیه کرباً». [131] .و فیه ایضا عن أبی عبدالله (علیه السلام):«من سعی فی حاجة أخیه المسلم طلب وجه الله کتب الله عزّوجلّ له ألف ألف حسنة، یغفر فیها لأقاربه و جیرانه و إخوانه و معارفه، و من صنع إلیه معروفاً فی الدنیا فإذا کان یوم القیامة، قیل له: ادخل النار فمن وجدته فیها صنع إلیک معروفاً فی الدنیا فاُخرجه بإذن الله عزّوجلّ إلاّ أن یکون ناصبیّاً». [132] .و فی کتاب «مصادقة الاخوان» للشیخ الصدوق (رحمه الله) عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال سمعته یقول:«إنّ ما خصّ الله به المؤمن أن یعرّفه برّ اخوانه و إن قلّ، و لیس البرّ بالکثرة و ذلک أنّ الله یقول فی کتابه: (وَ یُؤثِرُونَ عَلی اَنْفُسِهِمْ وَ لَو کانَ بِهِمْ خَصَاصَة) ثمّ قال: (وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسَهُ فَاُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ) [133] و من عرفه الله ذلک اُحبّه الله و من اُحبّه الله أوفاه أجره یوم القیامة بغیر حساب.ثمّ قال: یا جمیل أرو هذا الحدیث فإنّ فیه ترغیباً للبرّ». [134] .و فیه أیضا أبی عبدالله (علیه السلام) قال:«من أدخل علی أخیه سروراً أوصل ذلک ـ والله ـ إلی رسول الله (صلی الله علیه وآله) و من أوصل سروراً إلی رسول الله أوصله إلی الله، و من أوصل ـ والله ـ إلی الله حکمه الله یوم القیامة بالجنّة». [135] .و فی «کمال الدین» عن النبیّ (صلی الله علیه وآله):«من سعی فی حاجة أخیه المؤمن ــ لله عزّوجلّ و فیه رضاه و له فیها صلاح ــ فکأنّما خدم الله عزّوجلّ ألف سنة لم تقع فی معصیته طرفة عین». [136] .

تتمیم بحث دعا در ظهور حضرت

اشاره

پس بنده مؤمن بعد از شناخت به آنچه در باب دعا فرج حضرت (علیه السلام) و در تفاصیل آیات و اخبار بیان کردیم، مودّت و محبّت واقعی و حقیقی که از مولای او صلوات الله علیه در قلب اش جای گرفته او را به هیجان و شورش در می آورد، و توفیق الهی شاملش شده برای آنکه در دعا و طلب فرج آنحضرت صلوات الله علیه سعی و اهتمام نماید، و تعجیل آن را از خداوند متعال بخواهد.پس لازم است دراین حال، در تحصیل آداب و شرایط کلّی صحّت و قبولی دعا کمال اهتمام را داشته باشد، و آدابی که در استجابت دعا یا در تکمیل و سرعت در تأثیر آن ــ خصوصاً آداب و وظایف مهمّی که به منزله روح و رکن دعا است ــ مدخلیّت دارد؛ یاد بگیرد، از قبیل شرایطی که تعلّق به حال یا به زمان دعا یا به مکان دعا کننده دارد، و نیز در رفع موانع استجابت دعا و تأثیر آن سعی نمایند، تا آنکه دعای او بر وجه صحیح و قبول واقع شود، و بر آن آثار و فوائد مهمّ و کامل مترتّب شود.و آن آداب و شرایط بسیار است که در اخبار بیان شده است، و در این مقام به بعضی از آداب مهمّ بر وجه اختصار و از جهت تذکّر و یاد آوری برای اهل اعتبار در ضمن سه فصل اشاره می شود.

در آداب و شرایط دعا کننده

خلوص نیت

شرط اوّل: خلوص نیّت است، به خاطر آنکه دعا از بزرگترین عبادات و افضل آنها می باشد، و از بزرگترین شرایطِ صحت و قبولی و کمال هر عبادت خلوص نیّت در آن می باشد.چگونگی نیّت دراین عبادت ـ یعنی دعای فرج حضرت صاحب الامرصلوات الله علیه ـ و بیان مراتب خلوص در آن؛ در بحث انتظار فرج؛ روشن خواهد شد ان شاء الله تعالی.امّا بطور اختصار در اینجا اشاره می کنیم که: عمده غرض و انگیزه واقعی که محرّک و مهیّج بر این دعا می شود، نصرت و یاری خداوند متعال و دین او است، و نیز اداء بعضی از آنچه بر عهده بنده واجب و فرض است، از قبیل حقوق عظیمه مولای او صلوات الله علیه، و نیز حقوق جمیع ائمّه معصومین(علیهم السلام) که حقّ نصرت و حقّ شکر گذاری ولی نعمت و حقّ موالات باشد ــ که ذکرشد و درکیفیّت یازدهم بیان خواهدشد ــو بعد از این غرض مهمّ در این دعا سایر فوائد مهمّه و شریفه را قصد نماید، که به بعضی از آنها در فصل یازدهم اشاره می شود ان شاء الله تعالی.

توبه و آداب آن

شرط دوّم: توبه از جمیع معاصی یقینی و فرضی است، و خصوصاً از جمله گناهانی که سبب تأخیر این فرج شده است و گناهانی که موجب تألّم قلب مبارک آنحضرت (علیه السلام) شده است، و این توبه با مراعات شرایط واجبه و آداب مهمّه آن باشد، و از جمله آداب ظاهری آن غسل نمودن در حال امکان است، چنانچه غسل جنابت یا حیض و نفاس تأثیر در آثار کیفیّت آنها دارد، و موجب طهارت ظاهر و باطن می شود خصوصاً برای نماز خواندن، همچنین غسل توبه از برای حضور قلبی در مقام مناجات و دعا با حضرت احدیّت جلّ شأنه؛ در رفع آثار ذمیمه گناهان از ظاهر و باطن انسان مؤثر است.

خضوع و خشوع در دعا