نفس: مجموعه سخنرانیهای حسین انصاریان صفحه 128

است، ولی قدرت زیادی ندارد، آن توحیدی که انسان را به محبوبش می رساند، توحید شهودی است، در توحید شهودی خودِ خدا به طرف انسان حرکت می کند.

خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید: شما یک قدم برای من کوشش می کنید ولی من قدم های متعدّدی به طرف شما باز می کنم: «لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنٰا» (1)این آیه ای که خدا می گوید، نَفْس از او اعراض می کند، گاهی نشانۀ حق است، هر موجودی در عالَم آیۀ حق است: «و فی کُلِّ شَیْ ءٍ لَهُ آیهٌ تَدُلُّ عَلیٰ أنَّهُ واحِدُ» (2)قرآن مجید چه می گوید:

«وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهٰارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّرٰاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذٰلِکَ لَآیٰاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ» (3)

معنای شب

اگر کسی بخواهد معنای شب را بفهمد، حداقل باید هزار صفحه کتاب علمی مطالعه کند که شب در عالَم چه موقعیّتی است؟ این هزار صفحه هم موقعیّت های مادی شب است. خود من در همین زمینه نزدیک به شصت کتاب را دیده ام که البته هر کدام از اینها هم اشاره ای به مسألۀ شب دارد.

شب از آیات و نشانه های خداست، آیینۀ رخسار اوست، تازه کتاب هایی هم که دربارۀ شب نوشته اند، آثار مادی شب را نوشته اند، اما برای آثار معنوی شب، باید قرآن مجید را ببینید. این قدر که خدا از شب حرف زده، از روز حرف نزده است:

«وَ وٰاعَدْنٰا مُوسیٰ ثَلاٰثِینَ لَیْلَهً...» نه «نهاراً» «وَ أَتْمَمْنٰاهٰا بِعَشْرٍ ...» (4)چهل شب او را دعوت کردم تا مهمان خصوصی ام شود، چون هر حرکتی از عبادِ من بوده، بیشتر در شب بوده، معراج در شب بوده است.

امام حسین علیه السلام نیز به عمر سعد فرمود: امشب را به ما مهلت بده، معلوم می شود که شب دارای رمز و رازی است.

1- (6)-عنکبوت(29):69؛«بی تردید آنان را به راه های خود[راه رشد،سعادت،کمال،کرامت،بهشت و مقام قرب]راهنمایی می کنیم.»
2- (7)-عدّه الدّاعی:321؛مصباح الکفعمی:331.
3- (8)-نحل(16):12؛«و شب و روز و خورشید و ماه را نیز رام و مسخّر شما قرار داد،و ستارگان هم به فرمانش رام و مسخّر شده اند؛قطعا در این[حقایق]نشانه هایی است[بر توحید،ربوبیّت و قدرت خدا]برای گروهی که تعقّل می کنند.»
4- (9)-اعراف(7):142؛«و آن را با[افزودن]ده شب کامل کردیم...»