معرفت نفس و حشر صفحه 101

نفس از طریق تغذیه تقویت می شود و نیز روشن شد که نفس علت وجود جسم است(1) و نفس است که به جهات و مقامات مختلف سیر می کند و بدن را و حتی همین بدن مادی را در تحت تدبیر خود قرار داده و بدن را که به طور طبیعی در شیب کوهستان میل به فروافتادن دارد به طرف بالا سوق می دهد. اصول عقلی ما را متوجه می کنند صعود نفس به عالم عِلوی با این جثّه ی عنصری ممکن نیست بلکه با بدنی نورانی از سنخ عالم ارواح ممکن است و آن هم پس از خلاصی از پیکر جسمانی تحقق پذیر است. زیرا از کلیه ی علائق مادی و اشباح برزخی رهایی یافته و به مقام شامخ مقرّبین و به محل صور عقلیه و مُثُل افلاطونیه نایل شده است. اساسا نفس در طی مدارج عالیه اجلّ از این است که تابع بدن باشد بلکه بدن در بعضی از مراتب سافله تابع نفس است، با این مطلب تناسخ نیز باطل می شود، زیرا وقتی نفس رشد کرد و دیگر به بدن نیازمند نبود چگونه می شود در بدنی دیگر حلول کند؟ این کار یعنی آن که کامل دوباره بدون دلیل، ناقص گردد و این محال است پس تناسخ محال است و نیز آنچه باعث مرگ می شود کسب استقلال نفس از بدن است و بالتّبع تدبیر بدن به وسیله ی نفس ضعیف می شود و لاغری طبیعی بدن در زمان وقوف یا پیری همانا تحول ذاتی و نزدیک شدن اوست به نشئه ی اخروی و هرچه نفس در درجات ادراک قوی تر و به حضرت عقل نزدیک تر شود، ضعف بر بدن بیشتر می شود.

تذکر: تو ای سالکِ راه حقیقت! از آغاز تولد آن هنگامی که در رحم مادر مستقر گشتی و از آن لحظه ای که نفس ناطقه ی تو با تو قرین و نزدیک شد پیوسته به حکم فطرت و بر اساس قانون جاری در عالم که هر فرعی به اصل خویش برمی گردد، به جانب معبود مطلقی در حال رجوع هستی، تا آنگاه که خدا را با چشم باطن و فناء مشاهده نمائی و او اعمال تو را با میزان عدل بسنجد و اگر از زمره ی سعدا باشی متنعّم و اگر از اشقیا باشی متألمّ خواهی بود و کلیه ی موجودات این عالم در سیر الی الله هستند هرچند به جهت زیادی حجاب بی خبرند و این سیر و