معرفت نفس و حشر صفحه 121

کردند پس خداوند یاد خودشان را از یادشان برد. در آن صورت آن ها به ذات خود نیز آگاهی لازم را ندارند.

اتصال نفس به بدن مانند اتصال شعله به دود است و این اتصال موجب غفلت نفس از خودش می شود و در این حالت نفس انسانی آلوده به تخیل می گردد. ولی انقطاع نفس از بدن موجب رؤیت معقولات می شود که علم حقیقی است و این است که حیات عقلی کامل ترین حیات و افضل از هر خیر و سعادت است.

خلاصه ی سخن این که بهترین سعادت، کسب لذت از امور عقلی است و آنچه حقیقتاً لذت است، «وجود» می باشد، خصوصاً وجود عقلی که از ناخالصی های عدم، پاک است و علی الخصوص کسب لذت از وجود اتمّ و کمال مطلق و واجب الوجود «جلّ جلاله».

کیفیت حصول سعادت حقیقی و علت محرومیت نفس از آن در این عالم

نفس آنگاه به سعادت حقیقی متصل می شود که اعمال و افعالِ پاک را در خود استوار گرداند و چرکی ها و ناپاکی های آینه ی قلب را از طریق تفکر و عبادت بزداید و چون نفس توانست به ذات اشیاء علم حاصل کند و ذاتش از قوه ی عقلیه به عقل بالفعل دست یافت، حاجت آن به حواس با به کارگیری بدن تمام می شود ولی همواره بدن و قوای بدنی را در کنار خود دارد و همین امر موجب می شود که اتصال کامل و دائمی نصیب او نگردد و چون از مشغولیت به بدنِ خود و از وسوسه های خیال آزاد شود، حجاب ها و موانع برطرف می گردد و در این حال اتصال دائمی پدیدار خواهد شد. زیرا که نفس و مبدأ فعّال باقی هستند و فیض از ناحیه ی حق ریزان و نفس آماده ی پذیرش است و موانع داخلی و خارجی نیز مرتفع گشته اند - مانع داخلی همان ناتوانی نفس است که هنوز از درون قوت نیافته و از قوه به فعلیت نرسیده و ذاتش عقلی نشده و مانع خارجی، خودِ بدن و حواس بدن است که چون غلافی آینه ی نفس را احاطه کرده اند و نفس با مرگِ خود از این غلاف به طور کامل خارج می شود -.