معرفت نفس و حشر صفحه 169

می فرماید: «نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ أَعْمی»(1) یا با تکریم آورده می شوند و به آن ها گفته می شود: «ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنینَ»(2) یا با اسارت می آورند و به جهنم گفته می شود: «خُذُوهُ فَغُلُّوهُ * ثُمَّ الْجَحِیمَ صَلُّوهُ * ثُمَّ فِی سِلْسِلَهٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُکُوهُ»(3) و خلاصه هرکس به غایت سعی و عملش و به سوی آنچه بدان میل داشت، خواهد رسید حتی اگر کسی سنگی را دوست می داشت با همان محشور می شود چنانچه خداوند فرمود «إِنَّکُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ»(4) یا فرمود «احْشُرُوا الَّذینَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ»(5) که منظور از ازدواج، ملکات و صور آن ملکات است و هر ملکه ای که بر نفس انسان غلبه دارد در قیامت صورت مناسب خود را می گیرد و هیچ شکی نیست که اعمال بدکاران به حسب همت پست شان در مراتب برازخ حیوانی بوده و تصوراتشان به شهوت حیوانی و غضب سَبُعی ختم می گردد و همین ملکه ی غالبه بر نفسشان است که موجب حشر آن ها به صورت حیوانات می گردد و آیه «وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ»(6) اشارت به همین نکته دارد چنانچه رسول الله صلی الله علیه و آله فرمودند: « إِنَّ اللَّهَ یَحْشُرُ النَّاسَ عَلَی نِیَّاتِهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ.»(7) و نیز فرمود: «یحشر بعض الناس علی صوره تحسن عندها القرده و الخنازیر».(8)

1- - گرد آوریم او را در روز قیامت درحالی که نابیناست (سوره ی طه، آیه ی 124).
2- - داخل شوید به سلامت و امن (سوره ی حجر، آیه ی 46)
3- - او را بگیرید و به زنجیر کشید سپس به دوزخش درآورید سپس در زنجیری که درازی اش هفتاد ذراع است او را بکشید (سوره ی حاقه، آیه ی 30).
4- - شما و آنچه غیر خداوند را می پرستید، سوخت دوزخید (سوره ی انبیاء، آیه ی 98).
5- - گردآورده شوند آنها که ستم کردند و همسرانشان و آنچه می­پرستیدند (سوره ی صافات، آیه ی 22).
6- - سوره ی تکویر، آیه ی 5.
7- - خداوند مردم را بر اساس نیّاتشان محشور می کند.
8- - بعضی مردم طوری محشور می شوند که خوک و میمون در نزد آنها بسیار زیباترند.