معرفت نفس و حشر صفحه 174

را که بر آن درآمده اند برایشان جاری می سازند و در بازار بهشت وارد شوند و صورت های نیکویی ببینند و بهترین را برمی گزینند و در آن صورت محشور می شوند و دائما در بهشت از صورتی به صورتی محشورند تا اتِّساع الهی را متوجه شوند، هرچند صورتی غیر از تجلی نفس نمی پذیرند.

اگر این مطلب را که مغز معرفت است بدانی می شناسی که هم اکنون نیز چنین هستی، در هر نَفَسی که می کشی در موطنِ حالی که بر آن هستی محشور می شوی، لیکن از آن محجوبی هرچند انتقال احوالاتی را که دائما ا زآن ها - چه در ظاهر و چه در باطن منصرف می شوی - حس می کنی لکن نمی دانی که آن ها صورت روح تو است که داخل آن می شوی و در واقع هر لحظه به صورت جدیدی محشور می گردی و عارفان آن حالات را صُوَر صحیحِ ثابت و پایدار می بینند و عارف قیامتش را - با رؤیت احوالات خود - جلو می اندازد آن قیامتی که همه مردم به آن برگشت می کنند و عارف در همین دنیا خودش و اعمالش را وزن می کند و در همین دنیا خود را قبل از انتقال محاسبه می کند همچنان که فرمود: «حَاسِبُوا أَنْفُسَکُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا»(1) و ما- عارفان اهل شهود- از این محاسبه، شهودات عظیم و نفعهای زیادی برده ایم.» پایان سخن ابن عربی.

این عبارت را در عین طولانی بودن نقل کردیم زیرا فایده هایی در آن دیدیم و اتفاق نظری که بین شهود او و نظرات ما در اکثر موارد دیده می شود، هرچند در بعضی موارد نظرات متفاوت است و این بخاطر عادت عارفان است که فقط اکتفا می کنند به درک وجدانی و شهود عرفانی خود - حال چه با مبانی استدلال موافق باشد و چه نباشد - و ما بر آنچه مبانی برهانی بر آن صحّه نگذارد، تکیه نخواهیم کرد.

تذکر: ای سالک راغبِ دار کرامتِ حق تعالی، متوجه باش که خداوند امور جسمانی و صور مادی را مثال هایی برای امور روحانی قرار داده همچنان که امور روحانی مثالهایی است برای عالم عقلی و علمی، مانند دلالت علت حقیقی بر معلول و دلالت ناقص بر کامل و دلالت صورت بر حقیقت، زیرا که همه ی این عوامل مطابق و محاذی همدیگرند و همه منازل اند به