معرفت نفس و حشر صفحه 176

هیچ یک از شما نیست مگر واردِ آن - جهنم - می شود، این برای پروردگارتان حتمی است که چنین کند. سپس اهل تقوا را از آن آتش نجات دهیم و ظالمین را در آن آتش به صورتی که گرفتار آتش است رها کنیم. پس هر انسانی به واسطه ی وقوعش در عالمِ طبیعت استحقاق عذاب برایش حاصل می شود البته اگر نشئه ی خود را تغییر ندهد و این سرشتِ گناه آلود دنیایی را با اطاعت و ترک شهوت به شخصیت الهی مبدل نسازد، همچنان که قرآن در وصف آن ها فرمود: «فَأُوْلئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ»(1) پس خداوند سیئات آن ها را به حسنات تبدیل می کند. اگر اشکال شود: این که می گویی «سرشت گناه آلود» را تغییر دهند خلاف فرمایش معصوم است که فرمود «کُلُّ مَوْلُودٍ یُولَدُ عَلَی الْفِطْرَهِ...» هر مولودی بر مبنای فطرت متولد می شود در حالی که فطرت همان توحید است. در جواب می گوییم: منافاتی بین این دو سخن نیست، زیرا منظور حدیث، فطرت روح است که به حسب ذاتش از عالم قدس و طهارت است و آنچه منظور کلام ماست ابتدای نشئه ی بدن است که نفس در آن واقع می شود و آن فطرتِ بدنی است که از اجسام حسّی مادی حاصل می شود که وجود آن پائین ترین درجه ی وجود است و دورترین مرتبه از ملکوت الهی را داراست و با توجه به این نکته تنافی بین آن حدیث و حدیث «انّ الله قد خلق الخلق فی ظلمه ثمّ رشّ علیها من نوره» نیز مرتفع می گردد. که می فرماید: خداوند خلق را خلق کرد در ظلمت سپس بر آن پرتوی از نور بیفشاند.(2)

و متوجه باش ای دوست، همچنان که چاره ای از ورودت در این عالم حسّی نیست چاره ای هم از خلاصی از علائق آن نداری آن هم با شناخت حقیقت آن، زیرا مهاجرت از آن از طریق دوری از این دنیا ممکن است و دوری از آن حاصل نمی شود الّا با شناخت آن و علم به پستی و بی ارزشی آن. زیرا که دنیا و آخرت نسبت به هم شناخته می شوند چون یکی پست و دنی است به نام دنیا و دیگری شریف و عالی است به نام آخرت و معرفت به یکی مستلزم معرفت به دیگری است و جهل به یکی همراه با جهل به دیگری است. لذا هرکس دنیا و پستی آن را