معرفت نفس و حشر صفحه 18

ملاصدرا خوب می دانست در آن شرایط اگر تشیع بخواهد به صورت کاربردی جواب گوی نیاز جامعه به علوم انسانی باشد، فلسفه ی مخصوصی را می طلبد و حضرت امام نظر به حضور تفکر ملاصدرا در آینده ی تاریخ دارد. زیرا مسأله ی اصلی تمدّن آینده، موضوعِ رجوع به «وجود» است و ملاصدرا این سفره را برای ماپهن کرده تا در ادامه ی تاریخ خود، امکان تفکّر برایمان فراهم باشد و از این طریق از توحید به معنای حضوری و قلبیِ آن محروم نباشیم توحیدی که شاخصه ی تمدّنی است که شیعه بر آن نظر دارد و این با رجوع به «وجود» در دستگاه اصالت وجودِ ملاصدرا محقق می شود که یکی از زیرشاخه های آن معرفت نفسی است که او مطرح کرده. از آن طرف باز تأکید می کنم اگر سوبژکتیویته را درست بفهمیم متوجه می شویم رجوع به وجود، شیشه ی عمر فرهنگ غرب را به راحتی می شکند؛ چون در اصالت وجود بحث تشکیکی بودن وجود مطرح است، یعنی نظر به وجود خارجی دارد و نه وجود ذهنی و مفهومی، زیرا وجود ذهنی تشکیک بردار نیست بلکه وجود خارجی است که شدت و ضعف و تشکیکی بودن برایش معنی می دهد.

هر وقت بحث وجودِ تشکیکی در میان باشد، رجوع به خارج در میان است، بر عکسِ مفهومِ وجود که یک موضوع ذهنی است مثل مفهوم تری که از آن جهت که مفهوم تری است، تر نیست؛ مفهوم وجود هم مثل وجود خارجی که منشأ اثر باشد، نیست. این مشکل در حوزه های علمیه ی ما هم بعضا وارد شده که تنها نظر به مفهوم وجود می شود. حوزه ای که در آن، مکتب صدرایی درس داده می شود اگر انقلاب نکند، ملاصدرا را دفع کرده است. مکتبی که رجوعش به واقعیت است، حجاب هایی را که مانع وجود است می یابد. اگر وجود را به معنای حقیقتی آن در خارج نگاه کردید که تشکیکی و دارای مراتب است، متوجه می شوید مدرنیته - با ذهن گرایی خود - حجاب حقیقت است و لذا مبارزه ی شما با روح غرب شروع می شود و قیام برای خدا معنا پیدا می کند.

تمام آثار حضرت امام خمینی«رضوان الله تعالی علیه» بر مبنای اصالت دادن به وجود است و این که عالَم از آن جهت که پرتو وجود مطلق است از نظر وجودی مظهر انوار اسماء الهی است، بنابر این اگر کسی بخواهد بدون این نگاه، انقلاب را ادامه دهد به بن بست می خورد، همان طور که شکست ما در حال حاضر در جاهایی بوده که از این موضوع غافل بوده ایم. ما در موضوع