معرفت نفس و حشر صفحه 197

تَعُدُّونَ»(1) تدبیر می کند امر زمین را از آسمان، سپس بالا رود به سوی او در روزی که مقدارش هزار سال است از آنچه می شمرید. و همه به سوی او رجوع نموده و نحوه ی وجودی دیگر با آن ها همراه می شود، بر وجه قیام و بقاء ابدی و بدون زوال. همچنان که خداوند فرمود: «کَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعیدُهُ وَعْداً عَلَیْنا إِنَّا کُنَّا فاعِلین»(2)به همان شکل که آفرینش را آغاز کردیم بازمی گردانیمش. وعده ای است بر ما و ما انجام می دهیم. کسی که این شهد را نچشیده است حال چه از علماء ناظرینِ غیر واصل باشد یا از مغرورین به عقل ناقص عادی یا از محجوبینی که به گرد صور ظاهری می گردد، باید انبیاء و اولیاء را در آنچه گفته اند تصدیق کند و باید به غیب ایمان بیاورد مثل ایمان شخص نابینا به گفته ها و راهنمائی های راهنمایش و هیچ چیزی از آن را انکار ننماید. از ضعف ایمان به روز آخرت و انکار پیامبران، به خدا پناه می بریم.

از طریق برهان و با کشف تشعشعات نورانی آیات قرآن و از طریق طلوع شمس عرفان مشخص شد، اعیان و صورِ عالم همواره در حال تبدّل و تغییرند و هویات و تشخصّات آن ها دائماً زایل می گردند و در هر لحظه جدیدند. همچنان که خداوند فرمود: «بَلْ هُمْ فی لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدیدٍ»(3) کافران از خلق جدید در غفلت و پوشش هستند و یا فرمود: «وَ تَرَی الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَهً وَ هِیَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ»(4) کوه ها را ساکن و ثابت می بینند درحالی که چون حرکت ابرها در حرکتند و خداوند است که مقصد همه ی این حرکات است و فرمود: «وَ لِلَّهِ میراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»(5) و «أَلا إِلَی اللَّهِ تَصیرُ الْأُمُورُ»(6) و «فَسُبْحانَ الَّذی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْ ءٍ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ»(7) و میراث آسمان ها و زمین به دست اوست همچنان که سیر و حرکت

1- - سوره سجده آیه 5.
2- - سوره انبیاء آیه 104.
3- - سوره ی ق، آیه ی 15.
4- - سوره ی نمل، آیه ی 88 .
5- - سوره ی آل عمران، آیه ی 180.
6- - سوره ی شوری، آیه ی53.
7- - سوره ی یس، آیه ی 83.