معرفت نفس و حشر صفحه 213

الْأَبْرارِ لَفی عِلِّیِّینَ»(1) به درستی که کتاب ابرار در مقامی برتر قرار دارد. و معلوم است که آنچه در علییین و مقام برتر است، از ماده ی جسمانی نخواهد بود.

معلوم شد که فرد در قیامت به وسیله ی معلومات و معتقداتش متکوِّن می شود، حال اگر معلوماتش از باب شهواتِ مذموم و آرزوهای باطل و هوس های فاسد بود، اهل آتش و عذاب می شود و کتابش در «سجین» یعنی آنچه مقابل «علییین» است می باشد و اگر معلومات فرد از باب امور قدسی و معرفت الله و ملائکه و کتب و رسل الهی بود، لا محاله از اهل ملکوت اعلی و مقام قرب خواهد بود.

حقیقت حساب و میزان

تا به حال از اصولی که مطرح شد به خوبی مشخص می گردد هرکس در قیامت حاصل افعال و اقوال خود را می یابد، بدون این که ذره ای از آن ها از حساب افتاده باشد و قرآن در این رابطه می فرماید: «لا یُغادِرُ صَغیرَهً وَ لا کَبیرَهً إِلاَّ أَحْصاها»(2) هیچ کار کوچک و بزرگی فرو گذاشته نمی شود مگر آن که به حساب آید. و خداوند این قدرت را دارد که در یک لحظه کلیه ی اعمال را در یک جمع و تفریق کلی به انسان نشان دهد زیرا او سریع ترین حسابگران است و در این رابطه فرمود: «وَ نَضَعُ الْمَوازینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیامَهِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئاً وَ إِنْ کانَ مِثْقالَ حَبَّهٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنا بِها وَ کَفی بِنا حاسِبینَ»(3) و موازین قسط و عدالت را برای قیامت برقرار کنیم و به هیچ کس هیچ ظلمی نشود، حتی اگر عمل کسی به اندازه ی دانه ی خردلی باشد آن را می آوریم و ما کافی باشیم برای حسابگری. و یا فرمود: «وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازینُهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ * وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازینُهُ فَأُولئِکَ الَّذینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما کانُوا بِآیاتِنا یَظْلِمُونَ»(4) وزن و سنگینی در آن روز، حق است پس آن کس که موازینش

1- - سوره ی مطففین، آیه ی 18.
2- - سوره ی کهف، آیه ی 49.
3- - سوره ی انبیاء، آیه ی 47.
4- - سوره ی اعراف، آیات 8 و 9.