معرفت نفس و حشر صفحه 65

علت مرگ

هدف و غایت مرگ مرحله ی اخروی نفوس است و رسیدن نفوس به منازل و درجات سعادت یا شقاوت که هر نفسی پس از طی مراحل و قیام قیامت به حکم ضرورت بایستی به آن سعادت و یا شقاوت برسد. پس این که می گویند «غایت حقیقی مرگ آن است که مظلوم از ظالم انتقام بگیرد و یا نیکوکاران به پاداش خود برسند» صحیح نیست، بلکه این ها از لواحق مرگ و به اصطلاح غایات عرضیه موت اند. مرگ در این عالم یک امر طبیعی است نه به جهت این که جسم قابل دوام نیست، زیرا جسم به واسطه ی تبدلات جوهری و افاضه ی روحانی قابل دوام است بلکه علت مرگ این است که کلیه ی قوا و نفوس همواره در صراط استکمال اند و چون نفس انسانی از قوه به فعلیت رسید خواه در سعادت عقلی یا در شقاوت حیوانی، به ناچار از نشئه ی دنیا به نشئه ی اخروی منتقل خواهد شد و این یک انتقال فطری و طبیعی است و بدین صورت موت عارض نفس می شود و قرآن نیز می فرماید: «کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ»(1) هر نفسی مرگ را می چشد و به همین جهت هم انتقال منحصر به نفس انسانی نیست مربوط به همه ی نفوس است و تمنای مرگ اولیاء به جهت میلی است که برای اُنس با حق دارند و برای رفع مانعِ سیر که آن مانع، همان بدن است، نه تنها از مرگ هراسی ندارند بلکه به استقبال آن می روند.

عامل ایجاد نظم و زیبائی در بدن

تفاوت اَشکال و مقادیر اعضاء و تصویر هر عضوی به صورتی که انسان و حیوان از آن اعضاء بهره می گیرند و در ادامه ی حیات و حفظ شخص و نوعِ خویش استفاده می کنند را نمی توان به ماده نسبت داد زیرا که اثر ماده اولاً: محدود به زمان و مکان بوده و ثانیاً: شخصی و جزئی است و لذا این همه زیبائی و دقت را باید به امور نفسانی نسبت داد که از یک منبع