- پیشگفتار 1
- اشاره 2
- گفتار اول: صبر و پشتوانه های آن 2
- مصائب و گرفتاری ها 3
- برداشت ناصحیح از صبر 4
- واژه صبر و مفهوم آن 4
- واقعیت های زندگی 5
- نقش باورهای دینی 6
- اسوۂ صبر 8
- امید و صبر 8
- در برابر دیدگان خدا 10
- پاداش صابران 10
- گفتاردوم: باورهای آرامبخش 12
- اشاره 12
- صبر؛ خلاصه ایمان 13
- توجه به سه اصل، برای آسان شدن مصیبتها 14
- 1)توجه به وعده های الهی 14
- اشاره 14
- پاداش مصیبت فرزند 15
- بیشترین دعای امیرالمؤمنین علیه السلام 16
- پیشگامان بهشت 16
- رهایی از عذاب خداوند 18
- اشاره 18
- 2) توجه به حکمت و عدالت خداوند 18
- انس بن مالک؛ خادم پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم 19
- امانتی که به صاحبش بازگشت 20
- تسلیت امام صادق علیه السلام به عموزادگان 21
- زینت دنیا و باقیات صالحات 21
- 3) توجه به این که بلا همیشه به معنای عقوبت نیست 22
- اشاره 22
- بیماری امام حسین علیه السلام در راه مکه 23
- زندگی پر تلاطم امیرالمؤمنین علیه السلام 24
- گفتار سوم: پاداش صابران 26
- اشاره 26
- بیت الحمد 27
- محبوب تر از عمل همه انسانها 28
- جایگاه صبر بین اعمال نیک 29
- بارش پاداش 30
- صبر جمیل و حیای خداوند 31
- آیاتی در باب صبر 32
- اشاره 32
- آیه اول 33
- آیه دوم 33
- آیه سوم 34
- آیه چهارم 34
- آیه ششم 35
- آیه هشتم 35
- آیه پنجم 35
- آیه هفتم 35
- آیه دهم 36
- آیه نهم 36
- مورد غبطه دیگران 37
- پیامد صبر و پیامد بی صبری 37
- در انتظار پدر و مادر برای ورود به بهشت 38
- اشاره 39
- گفتار چهارم: چند پرسش و پاسخ در باب مصائب 39
- تسلیم در برابر مشیت الهی 40
- فرزندان پیامبران 41
- باقیات صالحات 42
- گریه بر از دست دادن عزیزان خود 44
- مصلحت خداوند 44
- گریه پیامبر در مرگ فرزندشان ابراهیم 45
- گریه پیامبر در شهادت جعفر بن ابی طالب علیه السلام 45
- گریه بر حمزه سید الشهدا علیه السلام 45
- گریه پیامبر بر عثمان بن مظعون 46
- گریه پیامبر در بیماری نوه خود 46
- آثار رحمانی و شیطانی مصائب 47
- آیا گریه بستگان موجب عذاب میت می شود؟ 48
- ابتلا و عقوبت 49
- ابتلای پیامبران الهی 50
- سوال 51
- وظایف ما نسبت به مصیبت دیدگان 51
- 1)همدردی با مصیبت زده 51
- 2)حضور در تشییع جنازه 52
- 3) پذیرایی از صاحبان مصیبت 52
- اشاره 54
- گفتار پنجم: صبر بر بیماری 54
- نگرانی های بیمار 55
- پاداش های بدون عمل 56
- اعمال صالح دوران نشاط و جوانی 57
- از سرگیری اعمال 58
- پاداش چند جانبه 59
- تفضل الهی به بیمار 60
- کفاره گناهان 60
- درخواست دعا از بیمار 62
- رقت قلب بیمار 62
- معادل شصت سال عبادت 63
- شکایت از بیماری 64
- مرحوم آیت الله خوانساری در دوران بیماری 64
- 2)کتمان صدقه 66
- 1)کتمان فقر 66
- گنج های بهشت 66
- اشاره 66
- 3)کتمان مصیبت 67
- 4)کتمان درد 67
- دفاع از حق خود 68
- مصیبت های دست ساز 68
- گفتار ششم: کاستن از آلام و نگرانی های بیمار 70
- اشاره 70
- عیادت از بیماران 71
- با پای برهنه 72
- از بهترین کارهای خیر 73
- محبوب ترین بندگان 73
- عیادت از خداوند! 74
- عیادت بعد از سه روز بیماری 75
- آداب عیادت 75
- عیادت از کسی که به عیادت تو نیامده 76
- سپاس سلامتی 77
- هدیه برای بیمار 77
- کوتاه بودن زمان عیادت 77
- صدقه دادن برای بیماران 78
- در انتظار لطف خدا 79
- سپاس خداوند بر تندرستی 79
- دعا در زمان بیماری 79
- 1)پاکی از گناهان 80
- اشاره 80
- نعمت های دوران بیماری 80
- 2)نیکی هایی که نوشته می شود 81
- رضایت بر بیماری و آرزوی تندرستی 81
- سلامت و صبر 82
- مدال پرستاری 83
- خدمت به جانبازان 84
- کتمان بیماری از پزشک 85
- معاویه و شهادت امام مجتبی علیه السلام 86
- بیماری نشانه عقوبت نیست 86
- عرض ارادت به ساحت مقدس امام مجتبی علیه السلام 87
- گفتار هفتم: برخورد با مصائب وبیماری ها 89
- اشاره 89
- صبر بر از دست دادن همسر 90
- خواستگاری از ام سلمه 91
- برای غلبه بر مشکلات و مصائب 92
- نگاه دین درباره از دست دادن عزیزان 94
- بیماری و عقوبت گناهان 95
- چشم درد امیرالمؤمنین علیه السلام 95
- بیماری امام حسن و امام حسین علیهم السلام 96
- بیماری امام حسین علیه السلام در راه مکه 96
- بیماری حضرت ایوب علیه السلام 97
- بیماری امام سجاد و امام کاظم علیهم السلام 97
- شماتت مردم 98
- حمد خدا هنگام مشاهده بیمار 100
- حضرت زینب سلام الله در مجلس یزید 101
- آرامش بیمار با وعده های الهی 102
- برتر از نماز در مسجد پیامبر 103
- ثواب خدمت به دیگران 104
- خدمت به بیمار 105
- مدارا با بیماری 106
- پرستاری در جبهه 107
- اشاره 108
- گفتار هشتم: صبر در برابر آزار و بد اخلاقی همسر 108
- تحمل بدخلقی همسر 109
- طلاق؛ آخرین گزینه 110
- مبغوض ترین حلال ها 110
- تفاوت انسانها 111
- ناخوشایندی ها و خیر کثیر 112
- مرحله صبر 112
- تبدیل کدورت ها به الفت 113
- فرزندان صالح 113
- پاداش تحمل بداخلاقی شوهر 114
- صبر بر تنگدستی شوهر 115
- مسأله مهریه 116
- بخشودن مهریه 116
- تحمل بداخلاقی همسر 117
- برترین کلاس خودسازی 118
- پاداشی همسان پاداش حضرت داوود علیه السلام و آسیه 118
- الگوی قرآنی برای زنان و مردان 119
- ارزش تحمل تربیت فرزندان 120
- سرانجام صبر و تحمل 120
- خلاصه بحث 122
- اشاره 123
- گفتار نهم: اخلاق در خانه 123
- سه نکته مهم 124
- کیفر بداخلاقی همسر 124
- داستان سعد بن معاذ 126
- حبط و نابودی عمل 126
- اهمیت حق الناس 127
- بدترین مردها 128
- عقوبت تهمت به همسر 128
- دشنام و ناسزاگویی 129
- کتک زدن اهل خانه 130
- مرحوم حاج میرزا علی آقا شیرازی در قبر 130
- شناخت وظایف و حدود انتظارات 132
- عوامل خوش اخلاقی در خانه 132
- پاداش زنان در خدمت به همسر 133
- پاداش مردان در خدمت به همسر 134
- بهره های مادر شدن 134
- سیره پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم و امیرالمؤمنین علیه السلام در خانه 135
- توقعات بیجا از همسر 136
- آسان گیری رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم 137
- اشاره 138
- گفتار دهم: عزت و برکت زندگی 138
- عزت مؤمن 139
- آخرت طلبی 139
- همسان مجاهد راه خدا 140
- توسعه در رفاه خانواده 141
- بهترین مردان 142
- سخت گیری بر خانواده 142
- سخت ترین ابتلا 144
- مقایسه وضع معیشت، با پایین دست خود 145
- بهترین زنان 145
- الگوی زندگی 146
- برکت زندگی 148
- کیمیا 148
- قناعت در زندگی 149
- گفتار یازدهم: صبر در برابر گناه 151
- اشاره 151
- صبر بر معصیت 152
- گونه های صبر 152
- جایگاه صبر بر معصیت 153
- زیباترین صبر 154
- دشواری صبر بر معصیت 154
- عقوبت غیبت 155
- راهکارهای صبر بر گناه 156
- 1)کوچک نشمردن گناه 156
- اشاره 156
- شادمانی بر گناه 157
- گناہ تحقیر شده 158
- 2)اصرار نداشتن بر گناه 158
- اشاره 158
- حرص بر دنیا 159
- قساوت قلب 159
- گناهان کبیره و گناهان صغیره 160
- معنای اصرار بر گناه 161
- اشاره 162
- 4)پرهیز از ذکر گناه 162
- 3)سوء استفاده نکردن از ستاریت خدا 162
- پیش گیری از گناه 163
- تأثیر سخن 164
- در برابر گناهکاران چه کنیم؟ 165
- اوقات فراغت 165
- مراعات حدود الهی 165
- بشارت بزرگ خداوند به توبه کنندگان 167
- گفتار دوازدهم: چند پرسش وپاسخ درباره ی صبر در برابر گناه 169
- اشاره 169
- بازتاب ترک معصیت 170
- حقیقت لطف خدا 171
- برترین پاداش 172
- در سایه لطف الهی 173
- مهلت دادن به بدهکار 175
- ابن ابی عمیر و مهلت به بدهکار 176
- پرهیز از زمینه های گناه 177
- مجلس گناه 177
- رفیق بد 178
- فکر گناه؛ زمینه ورود به گناه 179
- لزوم تربیت های دینی 179
- اشاره 181
- گفتار سیزدهم: صبر در سیره ی عملی صلی الله علیه وآله وسلم 181
- فرمان صبر به پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم 182
- الگوگیری 184
- 1) صبر بر آزارها 186
- نمونه هایی از صبر پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم 186
- پیامبر در بازار مکه 186
- اشاره 186
- پیامبر در طائف 187
- اشاره 188
- 2)صبر بر بدگویی ها و سرزنش ها 188
- غصه ها و حسرت های پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم 189
- 3)صبر در دشواری های جنگ 191
- اشاره 192
- 4)صبر در برابر آزار همسران 192
- خدیجه بهترین همسر پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم 193
- اشاره 194
- مصیبت سنگین حمزه و عبیده 194
- 5)صبر پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم در مصائب 194
- 6)صبر پیامبر بر طاعت خدا 195
- اشاره 195
- الگوگیری از پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم 197
- گزارشی از لحظات پایانی حیات رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم 198
- فاطمه سلام الله پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم را چگونه صدا زد! 199
- اشاره 201
- گفتارچهاردهم: واقعه کربلا؛تجلی صبر جمیل 201
- نمایشگاه صبر 202
- رد پای صبر و رضا در حرکت امام حسین علیه السلام 203
- در آغاز حرکت 204
- روز نهم محرم 206
- دعوت به صبر و شکیبایی در روز عاشورا 208
- سرور آزادگان 209
- مصیبت علی اکبر علیه السلام 210
- شباهت به پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم 211
- معامله با خدا 211
- بر بالین علی اکبر 212
- اتمام حجت امام حسین علیه السلام 212
- کسانی که ماندند 213
- صبر در برابر خشم 214
- عابس در میدان نبرد 214
- سنگین تر از زخم شمشیر 215
- تبسم در برابر شمر 216
- شش ماهه امام حسین علیه السلام 217
- استعانت از نماز 219
- فهرست ها: فهرست آیات،روایات و احادیث،کتابنامه 220
- اشاره 220
- فهرست آیات 221
- فهرست روایات و دعاها 225
- کتابنامه 242
سخت ترین ابتلا
اصولا در بلاها و گرفتاری های زندگی، سخت ترین آزمون فقر است. در روایتی از قول پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم آمده است که خدای تعالی به حضرت ابراهیم علیه السلام وحی فرمود: من تو را آفریدم و «ابتلیتک بنار نمود؛و به آتش نمرود تو را آزمودم.» اگر تو را به فقر امتحان می کردم و صبر و شکیبایی را از تو می گرفتم چه می کردی؟ ابراهیم علیه السلام در جواب عرضه داشت:
یارب الفقر أشد من نار نمرود؛(1)فقر از آن آتش نمرود سخت تر است.
شبیه این تعبیر در کلمات لقمان حکیم آمده است. هنگامی که به پسرش نصیحت می کرد فرمود:
إنی ذقتُ الصبرَ و انواع المر فلم أر أمر من الفقر؛(2)من صبر کرده ام و انواع تلخی ها و سختی ها را چشیده ام، ولی سخت تر از فقر ندیدم.
واقعاً تحمل فقر خیلی سخت است. بنابر این، اگر در توان ما هست، حتما باید کار و تلاش کنیم تا از فقر نجات پیدا کنیم. البته افراط و تفریط هم خوب نیست. خانم ها هم اگر واقعا شوهرانشان تلاش خود را می کنند، شایسته نیست بیش از حد توانشان از آنان انتظار داشته باشند.
برخی از مردها را می بینم که گرفتار شغل دوم و سوم می شوند و در نتیجه انواع و اقسام سختی ها، بیماری های جسمی و روحی به سراغ آنها می آید، در حالی که کار یک حدی دارد. بیش از آن مصلحت نیست.
1- جامع الاخبار، ص 109؛ بحارالانوار، ج 69 ص 47.
2- کنزل الفوائد، ج 2، ص 66؛بحارالانوار، ج 13، ص 432.