عفت کلام در قرآن صفحه 101

ج) گفتن «ان شاء اللّه » و تکیه به اراده خدا

ج) گفتن «ان شاء اللّه » و تکیه به اراده خدا

وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْءٍ إِنّی فاعِلٌ ذلِکَ غَدًا إِلاّ أَنْ یَشاءَ اللّهُ وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذانَسیتَ وَ قُلْ عَسی أَنْ یَهْدِیَنِ رَبّی ِلأَقْرَبَ مِنْ هذا رَشَدًا (کهف: 23 و 24)

و هرگز در مورد کاری نگو: «من فردا آن را انجام می دهم» مگر این که خدا بخواهد! و هرگاه فراموش کردی، (جبران کن) و پروردگارت را به خاطر بیاور؛ و بگو: «امیدوارم که پروردگارم مرا به راهی روشن تر از این هدایت کند!».

بر اساس این آیه، باید انسان در انجام کارها، اراده خدا را در نظر داشته باشد و با توکل بر خدا و با گفتن «إن شاء اللّه » _ که با قلب هماهنگ باشد _ کارها را به انجام رساند.

آیه زیر یک نمونه از پی آمدهای نگفتن «إن شاء اللّه » و تکیه نکردن به اراده خداوند، و مستقل دانستنِ اراده خود را بیان می کند:

إِنّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّهِ إِذْ أَقْسَمُوا لَیَصْرِمُنَّها مُصْبِحینَ وَ لایَسْتَثْنُونَ فَطافَ عَلَیْها طائِفٌ مِنْ رَبِّکَ وَ هُمْ نائِمُونَ فَأَصْبَحَتْ کَالصَّریمِ. (قلم: 17 _ 20)

ما آنان را آزمودیم، همان گونه که صاحبان باغ را آزمایش کردیم، هنگامی که سوگند یاد کردند که میوه های باغ را صبحگاهان (دور از چشم مستمندان) بچینند. و هیچ از آن استثنا نکنند؛ ولی عذابی فراگیر شب هنگام بر تمام باغ آن ها فرود آمد؛ در حالی که همه در خواب بودند و آن باغ سرسبز همچون شب سیاه و ظلمانی شد!

در تفسیر «لا یستثنون» آمده است که صاحبان باغ سوگند یاد کردند که تمام میوه ها را بچینند. آنان به دلیل اعتمادی که به خود داشتند و هم چنین اتکایی که به سبب های ظاهری داشتند،، «ان شاء اللّه » نگفتند(1) (و اراده خود را مستقل دانستند). نیز ممکن است منظور از «لا یستثنون» این