عفت کلام در قرآن صفحه 108

فرزندان با پدر و مادر، به آنان می فرماید: «قُلَ لَهُما قَوْلاً کَریماً» (اسراء: 23) وصف «قول» به «کریم» با مقام و شأن پدر و مادر تناسب دارد. توصیف قول به معروف و میسور و لینّ و بلیغ و سدید، نیز همین گونه است که ما به برخی از این این گونه آیات اشاره می کنیم و تناسب آن ها را با مخاطب یادآور می شویم:

الف) قول میسور

الف) قول میسور

وَ إِمّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَهٍ مِنْ رَبِّکَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلاً مَیْسُورًا. (اسراء: 28)

و هرگاه از آنان [مستمندان] روی برتابی، و انتظار رحمت پروردگارت را داشته باشی تا گشایشی در کارت پدید آید و به آن ها کمک کنی، با گفتار نرم و آمیخته با لطف با آن ها سخن بگو!

آیه می فرماید: هنگامی که مسکینان برای برطرف شدن نیازشان به نزد تو (پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم ) می آیند، اگر کمک به آنان امکان ندارد، با آنان به قول میسور رفتار نما. توصیف قول به میسور به این دلیل است که مسکین در شرایط سخت و دشواری، به روی آوردن نزد دیگران مجبور می شود. در این صورت، اگر دیگران در آن وضعیت، امکان کمک مالی را نداشته باشند، باید به گونه ای با مسکین سخن بگویند که آن سختی و دشواری که بر دوش او سنگینی می کرد، با این سخن، آسان و برطرف گردد. بنابراین، قول میسور یعنی سخنی که موجب آسانی می شود. این ممکن است با یک وعده یا با سخنی نرم و با محبت انجام پذیرد که موجب تسلّی خاطر آن مستمند گردد.

ب) قول بلیغ

ب) قول بلیغ

أُولئِکَ الَّذینَ یَعْلَمُ اللّهُ ما فی قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فی أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلیغًا. (نساء: 63)