عفت کلام در قرآن صفحه 110

این که زبانش را نگهداری کند. زبان مؤمن در پشت قلب او است و قلب منافق در پشت زبانش؛ زیرا مؤمن هرگاه بخواهد سخنی بگوید با خودش می اندیشد؛ پس اگر خیر باشد، آشکار می کند و چنان چه ناپسند باشد، پنهانش می دارد، ولی منافق آن چه بر زبانش آمد می گوید؛ نمی اندیشد که کدام به سود و کدام به زیان اوست.(1)

از حدیث این گونه برداشت می شود که تقوای الهی موجب نگهداری زبان از شرّ و سبب به کارگیری آن در راه خیر است. هم چنین روش مؤمنان در سخن گفتن، ابراز خیر و پنهان کردن شرّ است. در واقع سخن قرآن نیز بر این دلالت دارد که از شأن مؤمن آن است که به هنگام سخن گفتن، قول سدید به کار برد و این چیزی جز ابراز خیر و پنهان داشتن شرّ نیست.

د) قول لیّن

د) قول لیّن

اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی؛فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَیِّنًا لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی. (طه: 43 و 44)

به سوی فرعون بروید که او به سرکشی برخاسته و با او سخنی نرم گویید شاید که پند پذیرد و یا بترسد.

موسی علیه السلام مأمور شد تا فرعون را به سوی حق فرا خواند؛ در حالی که موسی علیه السلام پیش تر فردی از بنی اسرائیل را کشته است و یک فرد فراری است(2) و از حیث مقام و منزلت اجتماعی، در سطح یک فرد عادی می باشد.(3) این چنین فردی، هر چه بیش تر به دعا در درگاه خدا نیاز دارد تا بتواند در برابر فرعون که ندای «أَنَا رَبُّکُمُ اْلأَعْلی» (نازعات: 24) سر می دهد،

1- نهج البلاغه، خطبه 176.
2- قصص، 15 _ 21.
3- قصص، 27.