عفت کلام در قرآن صفحه 126

محمد صلی الله علیه و آله وسلم (1) در این جا آیه زیر نازل شد:

وَ لا تَنابَزُوا بِاْلأَلْقابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ اْلإیمانِ. (حجرات: 11)

(یکدیگر را) با لقب های زشت یاد نکنید. بسیار بد است که پس از ایمان به کسی نام کفر بگذارید.

5. تجسیم بخشیدن صفات نکوهیده و ملموس ساختن زشتی آن ها

5. تجسیم بخشیدن صفات نکوهیده و ملموس ساختن زشتی آن ها

یکی از راه های درک بهتر پی آمدهای زیان آور آفت های سخن، برای خانواده ها، به ویژه فرزندان ملموس ساختن صفات نکوهیده است. برای نمونه، چند سال پیش، در بخش کودک و نوجوان، داستان پینوکیو _ عروسک چوبین _ پخش می شد که هرگاه این عروسک چوبین دروغ می گفت، بینی اش دراز می شد. این یکی از آموزش های مناسب درباره زشتی دروغ بود. به گونه ای که بسیاری از خانواده ها هر وقت که فرزندشان دروغی می گفت ماجرای پینوکیو را به او گوشزد می کردند.

در آیات و روایت، برخی از این صفات زشت به طور تمثیل و تشبیه آورده شده است. بهره گیری از این تمثیل در تجسّم رفتارهای نکوهیده بسیار مناسب است. نمونه های زیر از این گونه است.

1. در قرآن، غیبت کردن به خوردن گوشت برادرِ مرده، تعبیر شده است. (حجرات: 12)

2. در قرآن، زشتی فریاد کشیدن و بلند صحبت کردن، به ویژه برای پدر و مادر، به زشتی صدای الاغ مانند شده است. (لقمان: 19)

3. در روایتی از «دروغ» به «کلید هر شرّی» تعبیر شده است.(2)

4. پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم از «دشنام» به زشت ترین شکل ها تعبیر کرده است:

چند نفر یهودی نیز پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم آمدند. هر کدام به جای سلام به