- پیش گفتار 3
- بخش اول: کلیات 9
- اشاره 9
- اشاره 10
- فصل اول: مفاهیم و تعریف ها 10
- معنای لغوی عفت 10
- مفهوم اصطلاحی عفت 11
- شَرَه (آزمندی) 13
- خمودی (سستی و ضعف) 14
- 1 _ ازدواج 16
- فصل دوم: کاربرد عفت در قرآن 16
- اشاره 16
- 2 _ زنان سالخورده 16
- 4 _ درباره تهی دستان 17
- 3 _ درباره ثروتمندان 17
- نکته ها 18
- اشاره 19
- فصل سوم: نقش کلیدی زبان در فرهنگ قرآن و احادیث 19
- الف) اهمیت زبان و بیان در قرآن 19
- ب) زبان، کلید خیر و شرّ 20
- ج) اختلاف زبان با نهاد آدمی 22
- اشاره 23
- د) نقش زبان در قرآن 23
- 1 _ ذکر بسم اللّه هنگام ذبح 24
- 2 _ زبان و نقش داوری 25
- 3 _ زبان و از هم پاشیدن خانواده 26
- 4 _ زبان و شفاعت و نجات جان 26
- 5 _ زبان و حبط اعمال 27
- 6 _ زبان و خطر سقوط در پرتگاه ها 28
- 7 _ زبان و پیام رسانی 28
- معنای ترکیبی عفت کلام 29
- 8 _ زبان و ابزار تعلیم و تعلّم 29
- اشاره 30
- بخش دوم: ادب در تبیین معارف قرآنی 30
- الف) معنای لغوی و اصطلاحی ادب 31
- اشاره 31
- فصل اول: مفاهیم و تعریف ها 31
- ب) مفهوم ادب الهی 32
- د) مفهوم ادب الهی 33
- ج) مفهوم معارف قرآن 33
- اشاره 34
- 1 _ توحید 34
- فصل دوم: ادب الهی در تبیین اصول عقاید 34
- الف) ادب الهی در توحید 34
- اشاره 34
- اشاره 35
- ب) آیات قرآن در ردّ پندارهای جاهلانه 35
- معنای ترکیبی عفت کلام 36
- 2 _ نبوت 40
- اشاره 40
- ب) نگاهی به جایگاه انبیا در عهدین 41
- ج) نگاهی به ویژگی های انبیا در قرآن 41
- الف) پیامبران و ناسزاگویی به آنان 41
- د) ادب گفتار انبیا 44
- اشاره 44
- 1) ادب گفتار انبیا در پیشگاه خداوند 45
- 2) ادب گفتار انبیا با مردم 47
- 3 _ معاد 52
- فصل سوم: ادب الهی در تبیین معارف اخلاقی 56
- اشاره 56
- اهمیت و جایگاه اخلاق در اسلام 56
- تعریف اخلاق 57
- ب) علّت کاربرد کنایه 58
- اشاره 58
- ادب الهی در تبیین احکام 58
- اشاره 58
- الف) اعجاز بیانی قرآن در تبیین احکام 58
- 2 _ سنت الهی در جهت فطرت انسانی 59
- 1 _ نفرت داشتن از سرشت عمل 59
- 3 _ پستی ذاتی عمل 60
- د) کنایه ها در قرآن 61
- اشاره 61
- ج) مفهوم کنایه 61
- کنایه یا تصریح در واژه «الرفث» 63
- کنایه یا تصریح در واژه «فرج» 66
- اشاره 67
- دو پرسش 67
- 1 _ چرا تعبیر «کَواعِبَ اَتْرابا» در قرآن به کار رفته است؟ 67
- 2 _ چرا خداوند، عالمانِ بی عمل یهود را به حیوان ها مَثَل زده است؟ 69
- اشاره 69
- 1. معنای ادب 70
- 2. شهرت حیوانات در میان ملّت ها 71
- 3. تمثیل یا بیان حقایق در قالب هنر 72
- اشاره 76
- بخش سوم: نقش قرآن در اصلاح گفتار 76
- اشاره 77
- 1 _ پیش گامی قرآن در اصلاح گفتار 77
- اشاره 77
- فصل اول: نقش قرآن در اصلاح گفتار 77
- فهرست آفت های سخن در قرآن1 80
- الف) کذب (دروغ) 81
- اشاره 81
- 2 _ شناخت آسیب های گفتار 81
- اشاره 81
- 1. افترا 82
- 2. بهتان 82
- 3. افک 83
- 4. خرق 83
- اشاره 84
- ب) سُخریّه و استهزا 84
- 5. اختلاق 84
- تفسیر «اللّه یستهزی ء بهم» 86
- ج) سبّ 88
- اشاره 88
- 2. لعن 90
- 1. قذف 90
- مفهوم سب در قرآن 92
- 3. فحش 92
- یک اشکال و پاسخ آن 94
- روایت هایی درباره سب انبیا 97
- فرمان تاریخی امام خمینی رحمه الله در قتل سلمان رشدی 98
- الف) کشته در راه خدا را مُرده نخوانید! 99
- 3 _ اصلاح تعبیرها 99
- اشاره 99
- ب) بگویید اسلام آوردیم نه ایمان! 100
- ج) گفتن «ان شاء اللّه » و تکیه به اراده خدا 101
- د) تحریف سخنان دیگران ممنوع! 102
- الف) نگرانی از نداشتن گواه و شاهد 104
- 4 _ شناسایی دردها و طرح گفتار درمانی 104
- اشاره 104
- ب) تقیه 105
- ج) فریاد حق خواهی مظلوم 106
- اشاره 107
- 5 _ روش درست سخن گفتن 107
- الف) قول میسور 108
- ب) قول بلیغ 108
- ج) قول سدید 109
- د) قول لیّن 110
- 6 _ آفرینی الگو 111
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 114
- اشاره 114
- گسترده ترین رسانه گروهی 115
- رسانه و معارف قرآنی 115
- عرضه کردن عملکردهای رسانه به قرآن 116
- الگوهای قرآنی در رسانه 117
- اشاره 117
- الف) به تصویر کشیدن آشنایی و خواستگاری دو جوان 117
- ب) حفظ عفت و حیا در گفت و گوی زنان و مردان در فیلم ها 118
- 1 _ عفت کلام و اصلاح برنامه ها و نظارت بر آن ها 119
- اشاره 119
- عفت کلام و نقش رسانه 119
- اشاره 121
- اشاره 121
- الف) خانواده و رسانه 121
- پیشنهادهای برنامه ای 121
- 2 _ هدایت افکار عمومی 121
- 1. ساخت برنامه ای با عنوان «عفت کلام در خانواده» 122
- 2. بررسی پرونده های دادگاه ها 123
- 3. برنامه های سیره و زندگانی 123
- 4. نمایش چگونگی عرضه کردن رفتارهای اجتماعی به قرآن 125
- 5. تجسیم بخشیدن صفات نکوهیده و ملموس ساختن زشتی آن ها 126
- 6. توجه بزرگ ترها به گفتارشان در خانواده 127
- ب) مدرسه و رسانه 128
- اشاره 130
- ج) دانشگاه و رسانه 130
- ماجرای اول 131
- ماجرای دوم 132
- ماجرای سوم 133
- پخش برنامه های کارشناسی 135
- معرفی کتاب هایی درباره عفت کلام 137
- کتاب نامه 141
پیامبر گفت: السام علیکم. پیامبر در جواب هرکدام علیک فرمود. در این هنگام، یکی از همسران پیامبر خشمگین شد و گفت: «علیکم السام و الغَضَب و اللَّعْنَه یا معشر الیهود؛ یا اخوه القرده و الخنازیر.» رسول خدا به او فرمود:
اگر دشنام به شکل تصویری نمایان می شد، تصویر زشتی داشت.(1)
5. در قرآن همسر ابولهب به عنوان «حَمالَهَ الحَطَبْ؛ زنی که هیزم به دوش می کشد» (تبّت: 4) توصیف شده است. برخی گفته اند: این کنایه از سخن چینی اوست. همان گونه که سعدی گفته است:
میان دو کس، جنگ چون آتش است
سخن چین بدبخت، هیزم کش است
این گونه نمونه ها را می توان به صورت فیلم درآورد. برای مثال، فردی که در روز مرتکب این صفات زشت شده است، شب هنگام، خواب های پریشان می بیند. او صفات زشتش را با خود دیده و شگفت زده می شود. در خواب می پرسد: «این همراه بسیار زشت کیست؟» به او می گویند: «این تجسّم همان دشنامی است که در روز به فلان شخص گفتی». یا خواب بیننده، صدای ناهنجار و دل خراشی را می شنود، سپس به یاد صدا و فریادهای روزانه اش می افتد.
6. توجه بزرگ ترها به گفتارشان در خانواده
6. توجه بزرگ ترها به گفتارشان در خانواده
یکی از برخوردهایی که در برخی خانواده ها دیده می شود، این است که به کودکانشان، فحش هایی می گویند که وقتی فرزند همان حرف را نزد دیگران می زند، موجب شرمندگی و ناراحتی پدر و مادر می شود.
روزی پدر بزرگ با نوه خود به پارکی رفتند. کودک متوجه شد که جوانی حیوانی را با زنجیر بسته و به دنبال خود می کشد. پرسید: پدر بزرگ! این چیه؟ پدربزرگ گفت: این توله سگ است. نباید به آن دست
1- الاصول الکافی، ج 2، ص 648 .