- پیش گفتار 3
- بخش اول: کلیات 9
- اشاره 9
- اشاره 10
- فصل اول: مفاهیم و تعریف ها 10
- معنای لغوی عفت 10
- مفهوم اصطلاحی عفت 11
- شَرَه (آزمندی) 13
- خمودی (سستی و ضعف) 14
- 1 _ ازدواج 16
- 2 _ زنان سالخورده 16
- فصل دوم: کاربرد عفت در قرآن 16
- اشاره 16
- 4 _ درباره تهی دستان 17
- 3 _ درباره ثروتمندان 17
- نکته ها 18
- اشاره 19
- فصل سوم: نقش کلیدی زبان در فرهنگ قرآن و احادیث 19
- الف) اهمیت زبان و بیان در قرآن 19
- ب) زبان، کلید خیر و شرّ 20
- ج) اختلاف زبان با نهاد آدمی 22
- اشاره 23
- د) نقش زبان در قرآن 23
- 1 _ ذکر بسم اللّه هنگام ذبح 24
- 2 _ زبان و نقش داوری 25
- 3 _ زبان و از هم پاشیدن خانواده 26
- 4 _ زبان و شفاعت و نجات جان 26
- 5 _ زبان و حبط اعمال 27
- 6 _ زبان و خطر سقوط در پرتگاه ها 28
- 7 _ زبان و پیام رسانی 28
- معنای ترکیبی عفت کلام 29
- 8 _ زبان و ابزار تعلیم و تعلّم 29
- اشاره 30
- بخش دوم: ادب در تبیین معارف قرآنی 30
- اشاره 31
- فصل اول: مفاهیم و تعریف ها 31
- الف) معنای لغوی و اصطلاحی ادب 31
- ب) مفهوم ادب الهی 32
- د) مفهوم ادب الهی 33
- ج) مفهوم معارف قرآن 33
- اشاره 34
- 1 _ توحید 34
- اشاره 34
- الف) ادب الهی در توحید 34
- فصل دوم: ادب الهی در تبیین اصول عقاید 34
- اشاره 35
- ب) آیات قرآن در ردّ پندارهای جاهلانه 35
- معنای ترکیبی عفت کلام 36
- اشاره 40
- 2 _ نبوت 40
- ج) نگاهی به ویژگی های انبیا در قرآن 41
- ب) نگاهی به جایگاه انبیا در عهدین 41
- الف) پیامبران و ناسزاگویی به آنان 41
- د) ادب گفتار انبیا 44
- اشاره 44
- 1) ادب گفتار انبیا در پیشگاه خداوند 45
- 2) ادب گفتار انبیا با مردم 47
- 3 _ معاد 52
- فصل سوم: ادب الهی در تبیین معارف اخلاقی 56
- اشاره 56
- اهمیت و جایگاه اخلاق در اسلام 56
- تعریف اخلاق 57
- ب) علّت کاربرد کنایه 58
- اشاره 58
- ادب الهی در تبیین احکام 58
- اشاره 58
- الف) اعجاز بیانی قرآن در تبیین احکام 58
- 2 _ سنت الهی در جهت فطرت انسانی 59
- 1 _ نفرت داشتن از سرشت عمل 59
- 3 _ پستی ذاتی عمل 60
- د) کنایه ها در قرآن 61
- اشاره 61
- ج) مفهوم کنایه 61
- کنایه یا تصریح در واژه «الرفث» 63
- کنایه یا تصریح در واژه «فرج» 66
- اشاره 67
- دو پرسش 67
- 1 _ چرا تعبیر «کَواعِبَ اَتْرابا» در قرآن به کار رفته است؟ 67
- 2 _ چرا خداوند، عالمانِ بی عمل یهود را به حیوان ها مَثَل زده است؟ 69
- اشاره 69
- 1. معنای ادب 70
- 2. شهرت حیوانات در میان ملّت ها 71
- 3. تمثیل یا بیان حقایق در قالب هنر 72
- اشاره 76
- بخش سوم: نقش قرآن در اصلاح گفتار 76
- اشاره 77
- 1 _ پیش گامی قرآن در اصلاح گفتار 77
- اشاره 77
- فصل اول: نقش قرآن در اصلاح گفتار 77
- فهرست آفت های سخن در قرآن1 80
- الف) کذب (دروغ) 81
- اشاره 81
- 2 _ شناخت آسیب های گفتار 81
- اشاره 81
- 1. افترا 82
- 2. بهتان 82
- 4. خرق 83
- 3. افک 83
- 5. اختلاق 84
- اشاره 84
- ب) سُخریّه و استهزا 84
- تفسیر «اللّه یستهزی ء بهم» 86
- ج) سبّ 88
- اشاره 88
- 2. لعن 90
- 1. قذف 90
- مفهوم سب در قرآن 92
- 3. فحش 92
- یک اشکال و پاسخ آن 94
- روایت هایی درباره سب انبیا 97
- فرمان تاریخی امام خمینی رحمه الله در قتل سلمان رشدی 98
- الف) کشته در راه خدا را مُرده نخوانید! 99
- 3 _ اصلاح تعبیرها 99
- اشاره 99
- ب) بگویید اسلام آوردیم نه ایمان! 100
- ج) گفتن «ان شاء اللّه » و تکیه به اراده خدا 101
- د) تحریف سخنان دیگران ممنوع! 102
- الف) نگرانی از نداشتن گواه و شاهد 104
- اشاره 104
- 4 _ شناسایی دردها و طرح گفتار درمانی 104
- ب) تقیه 105
- ج) فریاد حق خواهی مظلوم 106
- اشاره 107
- 5 _ روش درست سخن گفتن 107
- الف) قول میسور 108
- ب) قول بلیغ 108
- ج) قول سدید 109
- د) قول لیّن 110
- 6 _ آفرینی الگو 111
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 114
- اشاره 114
- گسترده ترین رسانه گروهی 115
- رسانه و معارف قرآنی 115
- عرضه کردن عملکردهای رسانه به قرآن 116
- الگوهای قرآنی در رسانه 117
- اشاره 117
- الف) به تصویر کشیدن آشنایی و خواستگاری دو جوان 117
- ب) حفظ عفت و حیا در گفت و گوی زنان و مردان در فیلم ها 118
- 1 _ عفت کلام و اصلاح برنامه ها و نظارت بر آن ها 119
- اشاره 119
- عفت کلام و نقش رسانه 119
- اشاره 121
- الف) خانواده و رسانه 121
- اشاره 121
- 2 _ هدایت افکار عمومی 121
- پیشنهادهای برنامه ای 121
- 1. ساخت برنامه ای با عنوان «عفت کلام در خانواده» 122
- 2. بررسی پرونده های دادگاه ها 123
- 3. برنامه های سیره و زندگانی 123
- 4. نمایش چگونگی عرضه کردن رفتارهای اجتماعی به قرآن 125
- 5. تجسیم بخشیدن صفات نکوهیده و ملموس ساختن زشتی آن ها 126
- 6. توجه بزرگ ترها به گفتارشان در خانواده 127
- ب) مدرسه و رسانه 128
- اشاره 130
- ج) دانشگاه و رسانه 130
- ماجرای اول 131
- ماجرای دوم 132
- ماجرای سوم 133
- پخش برنامه های کارشناسی 135
- معرفی کتاب هایی درباره عفت کلام 137
- کتاب نامه 141
دستورها و هم چنین از جهت مراتب کمال که در ادیان است؛ فرق می کند. بنابراین، چون هدف اسلام سر و سامان دادن به تمامی جنبه های زندگی انسان است و هیچ یک از شؤون انسانی را از قلم نینداخته است، در این جهت سرتاپای زندگی را به ادب آراسته و برای هر عملی از اعمال زندگی هیأت زیبایی ترسیم کرده است که از غایت آن (توحید در عمل و اعتقاد) حکایت می کند.(1)
ج) مفهوم معارف قرآن
ج) مفهوم معارف قرآن
محتوای قرآن و دین اسلام و بدین ترتیب، معارف قرآنی به سه بخش کلی تقسیم می شود: 1 _ اصول عقاید اسلامی؛ 2 _ امور اخلاقی؛ 3 _ احکام و قوانین عملی.(2)
د) مفهوم ادب الهی
د) مفهوم ادب الهی
از آن جا که این عنوان کلی است، مسلماً مفهوم کلی آن مد نظر ما نمی باشد. آن چه از این عنوان مورد نظر ماست، جنبه زیباییهای سخن و گفتار است که در هر یک از موضوع های سه گانه (اصول عقاید، اخلاق و احکام) مطرح است که قرآن آن را معرفی کرده و الگو قرار می دهد، تا ما گفتار خود را با آن الگو هماهنگ کنیم. زیبایی های کلام به واسطه زشتی های کلام بهتر شناخته می شود. تحقیق ما نیز در هر دو زمینه (گفتار نیک و بد) است و هم چنانکه پیش تر از عفت کلام به آراستگی گفتار تعبیر کردیم، به همین معنا بود. بنابراین، منظور ما از ادب الهی در تبیین معارف همان عفت کلام در اصول عقاید، اخلاق و احکام است.
1- المیزان، ص 257.
2- قرآن در اسلام، علامه سید محمدحسین طباطبایی، ص 15؛ معارف قرآن، محمّدتقی مصباح یزدی، ص 11.