عفت کلام در قرآن صفحه 70

برای یافتن پاسخ، توجه به چندین مقدمه ضرورت دارد:

1. معنای ادب

1. معنای ادب

ادب تنها در گفتار پسندیده و کردار شایسته، عملی می شود و تشخیص این که چه گفتار و عملی پسندیده است، در مسلک های گوناگون و باورهای مختلفی جامعه های بشری گونه گون است. در جامعه دینی که مستند آن دعوت الهی است، هم در اعتقاد و هم در عمل، تنها پیرو حق است و حق هم هرگز با باطل آمیخته نیست. از این جهت، در جامعه دینی، سخن حق و عمل حق باید انجام پذیرد. وقتی جامعه دینی چنین بود، ادب در آن چنین خواهد بود که اگر سلوک راه حق، راه های گوناگونی داشت، بهترین راه آن سلوک شود؛ برای مثال اگر ممکن بود هم به نرمی و هم به خشونت سخن گفت، البته به نرمی صحبت شود و اگر ممکن بود که در کار نیک هم عجله کرد و هم کندی البته عجله خواهد شد. چنان که در قرآن کریم بدان اشاره شده است.(1)

وَکَتَبْنَا لَهُ و فِی الأَْلْوَاحِ مِن کُلِّ شَی ءٍ مَّوْعِظَهً وَتَفْصِیلاً لِّکُلِّ شَی ءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّهٍ وَأْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُواْ بِأَحْسَنِهَا سَأُوْرِیکُمْ دَارَ الْفَ_سِقِینَ . (اعراف: 145)

و برای او در الواح اندرزی از هر موضوع نوشیتم و بیانی از هر چیز کردیم. پس آن را با جدیّت بگیر! و به قوم خود بگو: به نیکوترین آن ها عمل کنند (و آن ها که به مخالفت برخیزند، کیفرشان دوزخ است) و به زودی جایگاه فاسقان را به شما نشان خواهم داد.

لازم به یادآوری است که برخی از ویژگی های انسان ها، به حیوانات نسبت داده می شود؛ مانند وفاداری سگ.(2)