عفت کلام در قرآن صفحه 88

ج) سبّ

اشاره

ج) سبّ

برای روشن شدن مفهوم سبّ این واژه را در کتاب های حدیثی، اخلاقی و برخی شرح های نهج البلاغه بررسی می کنیم.

در کتاب منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه در تعریف سبّ آمده است:

سب در لغت به معنای شتم و دشنام دادن است؛ مانند این که به کسی این صفت ها نسبت داده شود: شراب خوار، رباخوار، ملعون، خائن، فاجر، فاسق، الاغ، سگ، توله سگ و مانند آن و یا به کسی گفته شود اعور (یک چشم)، اعمی (نابینا)، اجذم و ابرص (نوعی بیماری) و مانند آن. هم چنین تهمت زدن و نسبت ناروا دادن (قذف) و مانند آن.(1)

در این کتاب، لعن نیز یکی از انواع سب به شمار آمده است. «هو (اَللَّعْنُ) نُوعٌ مِنَ السَّبِّ».

حضرت علی علیه السلام نفرین را هم در مجموعه سب قرار می دهد. مردی از خوارج در پایان سخنی از حضرت علی علیه السلام گفت: «قاتله اللّه کافرا مافقهه»؛ خداوند این کافر را بکشد؛ چقدر دانا و فقیه است.» یاران حضرت از جای جهیدند که او را به قتل برسانند، ولی امام علیه السلام فرمود: «رویدا، انّما هو سبّ بسبٍّ، أو عفو عن ذنب؛ آرام! او سب و دشنام گفته یا به همان سب جوابش گویید و یا از گناهش در گذرید».(2)

مرحوم مجلسی همان تعریف ارایه شده در منهاج البراعه را آورده ولی شمول سب را گسترده می داند و پس از برشمردن نمونه هایی از سب، می گوید: «و امثال ذلک مما یتضمن استخفاف و اهانه؛ یعنی هر گفتاری را که