عفت کلام در قرآن صفحه 94

شایسته است، مشرکان را به دین اسلام فرا خوانند.

یک اشکال و پاسخ آن

اشاره

یک اشکال و پاسخ آن

مسأله دیگری که در سبّ معبودان مطرح است، این اشکال است که اگر سب و دشنامِ بت ها و معبودهای مشرکان نهی شده است، پس چرا قرآن گاهی بت ها را این گونه توصیف می کند که آن ها نه سودی می رساند و نه ضرری(1) یعنی آن ها (بی فایده اند) و نمی توانند شفاعت کنند(2) و این که بت ها و کسانی که آن ها را می پرستند (عابد و معبود) هیزم های جهنم هستند(3) و یا از بت به طاغوت تعبیر شده است(4) و یا عبادت آن ها اطاعت از شیطان دانسته شده است؟!(5)

به این پرسش، دو پاسخ داده اند: یکی این که همان گونه که گفته شد، معنای سب، دشنام و شتم است و هدف از آن خواری و اهانت و سرزنش کردن است؛ در حالی که هدف قرآن از توصیف معبودان، بیان حقایق و بر حذر داشتن خرافه ها و مفاسد، و استدلال در برابر دشمن است. دیگر این که سب و دشنام بر کسی که سزاوار آن است، جایز است، ولی هنگامی که به مفسده بزرگ تری بیانجامد، جایز نیست. برخی عالمان از این آیه برداشت کرده اند که هرگاه طاعتی به معصیت و گناه بیش تر منجر شود، ترک آن طاعت واجب است.(6)

به نظر می رسد دلیل دوم نادرست باشد؛ زیرا آیه به طور مطلق سبّ

1- مائده، 76.
2- یونس، 18.
3- انبیا، 98.
4- نحل، 36.
5- مریم، 44.
6- نک: تفسیر القرآن الکریم المنار، محمدرشید رضا، دارالمعرفه للطباعه و النشر، بیروت لبنان، ج 7، ص 667 .