نشاط و شادی صفحه 80

طهارت و پاکیزگی باطن است. از این روست که در شریعت ما به نظافت و پاکیزگی و زیبایی و آراستگی بسیار اهمیت داده شد. و مراعات نکردن نظافت را موجب فقر و اندوه و گرفتگی روح می داند. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:

النَّظیفُ مِنَ الثیابِ یُذْهِبُ الهَمَّ وَ الحَزَنَ؛(1) جامۀ پاکیزه غم و اندوه را می زداید.

7) یاد مرگ

توجه به آخرت و یاد مرگ و قیامت از دیگر عواملی است که غم دنیا را می زداید. یاد مرگ و توجه به آخرت دنیا را در نگاه انسان کوچک و حقیر می شمارد و مصائب و گرفتاری های آن را زودگذر و رفتنی می نمایاند.

و از آنجا که بسیاری از غصه های انسان در غمِ نداشتن دنیا و اندوه از دست دادن آن است، با ناچیز و بی مقدار دانستن دنیا و مطاع آن، غمِ ویرانگری که از حرص و آزمندی به دنیا در جان انسان ریشه دوانده، از دل رخت می بندد و دیگر غمی نمی ماند.

راوی می گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمودند: آیا هیچ گاه غمگین، اندوهناک و دردمند نمی شوی؟ گفتم: چرا به خدا سوگند. فرمود:

فاذْکُرِ المَوْتَ وَ وَحْدَتَکَ فِی قَبْرِکَ وَ سَیَلانَ یَمینَیْکَ عَلی خَدَّیْکَ وَ تَقَطُّعَ اَوْصالِکَ وَ اَکْلَ الدُّودِ مِنْ لَحمِکَ وَ بَلاکَ وَ انْقِطاعَکَ عَنِ الدُّنیا فَاِنَّ ذلِکَ یَحُثُّکَ عَلَی الْعَمَلِ وَ یَرْدَعُکَ عَنْ کَثیرٍ مِنَ الحِرْصِ عَلی الدُّنیا؛(2) هرگاه چنین می شوی، مرگ و تنهایی خودت را در گور به