- پیشگفتار 1
- اشاره 3
- بخش یکم: کلیات 3
- أ. تاریخچۀ تعارض علم و دین در غرب 6
- ب . مقصود از تعارض چیست؟ 9
- ج. اقسام تعارض علم و دین 10
- بخش دوم: زمینه ها و علل تعارض 12
- اشاره 12
- أ. زمینه های روان شناختی 13
- اشاره 13
- فصل اول 13
- أ. برخوردهای جاهلانۀ کاچینی 15
- شواهد و مثال ها 15
- ب- ماه عسل گالیله با دو پاپ 16
- ج- خصوصیات روانی و اخلاق گالیله 18
- د. برخوردهای شتاب زده کلیسا با نظریه های علمی 20
- ه- . ارزش گذاری بر اساس شخصیت ها و وابستگی ها 20
- و- برخوردهای تند و تکفیر آمیز کلیساییان 22
- ب. اسلام و زمینه های روان شناختی تعارض 23
- فصل دوم 26
- اشاره 26
- أ. زمینه های جامعه شناختی 26
- أ. قدرت طلبی عناصر ضد دین و علم 28
- شواهد و دلایل تاریخی 28
- ب- تحریف نامه های گالیله 30
- جمع بندی و نتیجه گیری 32
- ب - ایجاد توهم تعارض به وسیله ناآگاهان و مغرضان 34
- ج - جو ناسالم برای بیان نظرها و انتقاد 35
- ب - اسلام و زمینه های جامعه شناختی تعارض 37
- اشاره 39
- فصل سوم 39
- 1. عدم آشنایی کشیشان با پیشرفت های علوم تجربی 39
- أ. علل و زمینه های موجود در کشیشان مسیحی 39
- 2. نشناختن هدف های اصیل دین و تعصب برخی از کشیشان دون پایه 42
- 3. جمود بر ظاهر الفاظ کتاب مقدس 43
- 3. عدم تمایز بین دین و برداشت های شخصی از آن. (سوء برداشت از دین) 47
- 5. انحصاری کردن فهم و تفسیر کتاب مقدس و قطعی پنداشتن آن ها 49
- 6. اصل مسلم دینی پنداشتن دستگاه فلسفی ارسطویی 52
- 7. پذیرش نظریه های علمی به عنوان بخشی از دین و قطعی پنداشتن آن ها 55
- 8. علاقه متکلمان و مدافعان عقاید دینی به اظهار نظر دربارۀ نظریه های علمی 57
- ب - روحانیت اسلام و علل و زمینه های تعارض 58
- علل و زمینه های موجود در دانشمندان علوم تجربی 65
- اشاره 65
- فصل چهارم 65
- 1. عدم آشنایی با حقایق دین (سوء تعبیر دینی و غفلت از حقیقت دین) 66
- 2. قطعی و واقع نما پنداشتن نظریه های علمی و اصرار در تحمیل آن ها بر دین 68
- 3. نتیجه گیری عقیدتی از نظریه های علمی و دخالت در تفسیر کتاب مقدس 71
- اشاره 71
- أ. دخالت گالیله در تفسیر کتاب مقدس. 73
- ب. دخالت دانشمندان علوم تجربی در کلام (قطعی انگاشتن نظریۀ تکامل و نتایج کلامی از آن گرفتن) 75
- 4. علاقۀ دانشمندان علوم تجربی به ارائۀ نظام های متافیزیکی فراگیر 78
- 5. خارج شدن دانش تجربی از دست افراد متعهد، با ایمان و دلسوز 80
- 6. علوم تجربی را تنها راه رسیدن به حقیقت پنداشتن 83
- فصل پنجم 86
- 1. عدم تمایز حوزه ها و قلمرو علم و دین 86
- أ. نارسایی های موجود در حوزه های پژوهشی علم و دین 86
- اشاره 86
- 2. راه یابی خرافات در دین 88
- 3. عدم تعادل بین روش قیاسی و تجربی در علوم 93
- 4. جدا نکردن ضروریات دین از غیر آن 96
- 5. کمبود تفسیرهای صحیح، ساده و متنوع از متون مقدس وعقاید دینی 98
- 6. عدم تعادل در توجه به دنیا و آخرت 100
- 7. عدم تمایز بین نص، ظاهر و تأویل در تفسیر کتاب مقدس 101
- 8. تصویر نادرست از خداوند 102
- 9. ضعف دستگاه فلسفی غرب 104
- ب. اسلام و نارسایی حوزه های پژوهشی علم و دین 105
- بخش سوم: رهیافت ها 111
- اشاره 111
- أ. راهکارهای جلوگیری از تعارض علم و دین 112
- ب. اشاره ای به علم و دین در اسلام 114
شواهد و مثال ها
أ. برخوردهای جاهلانۀ کاچینی
برخورد پدر روحانی «توماسو کاچینی»، راهب دومینکی در سال 1614 م، با گالیله، نمونه ای از برخوردهای متعصبانه و جاهلانه است.
او در کلیسای سانتا ماریا نوولا» در فلورانس مجلس وعظی برپا کرد و در سخنانی با عنوان «ای جلیلیان! چرا ایستاده اید و به آسمان خیره شده اید؟» ریاضی دانان و به ویژه کپرنیک را مورد حمله قرار داد. گالیله بی درنگ به کسانی که در سلسله مراتب کشیشی بر کاچینی ریاست داشتند، شکایت کرد. در نتیجه پدر روحانی «لوئیچی مارافی»، واعظ اعظم دومینیکی، ضمن نامه ای از وی صمیمانه پوزش خواست و چنین نوشت:
«متأسفانه من باید پاسخ تمام حماقت هایی را که سی چهل هزار برادر روحانی ممکن است مرتکب شوند یا تاکنون شده اند، بدهم.» (1)
این نامه تفاوت اندیشۀ بلند پایگان کلیسا و نادانان متعصب طبقات پایین تر را آشکار می سازد.
البته مخالفت مقام بالاتر تزلزلی در رفتار کاچینی پدید نیاورد. او به «رُم» رفت،با دربار پاپ تماس گرفت و تقاضا کرد برای رهایی از عذاب وجدان دربارۀ اشتباهات گالیله گواهی دهد.
وی در برابر دادگاه علیه گالیله گواهی دهد.
وی در برابر دادگاه علیه گالیله گواهی داد، ولی گواهی او چیزی
1- (1) . خوابگردها، ص 528.