معرفت نبی و امام صفحه 10

کَانَ ذلِکَ قَبْلَ نُوحٍ.

قِیلَ: فَعَلی هُدیً کانوُا؟

قَالَ: بَلْ کَانُوا ضُلاَّلاً... لَمْ یَکُونُوا عَلیْ هُدیً. کانُوا عَلی فَطْرَهِ اللّهِ التّی فَطَرَهُمْ عَلَیْهَا. لاَ تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللّهِ. وَ لَم یَکُونُوا لِیَهْتَدُوا حَتّی یَهْدِیَهُمُ اللّهُ. أَمَا تَسْمَعُ یَقُولُ ابْراهِیمُ:«لَئِنْ لَمْ یَهْدِنِی رَبّی لأَکُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِیّنَ». (1)

أَیْ نَاسِیاً لِلْمِیثَاقِ. (2)

امّت پیش از نوح امّت واحد بود.

سؤال شد: آیا آنان هدایت یافته بودند؟

فرمود: بلکه آنان گم بودند... نبودند بر هدایت. خلق خدا را تبدیلی نیست. و هدایت پیدا نمی کنند تا اینکه خدا هدایتشان کند. آیا نشنیدی ابراهیم علیه السلام می گوید: «اگر پروردگارم مرا هدایت نمی کرد از گروه گمشدگان بودم؟ یعنی در فراموشی میثاق باقی می ماندم.

و در روایت دیگر می فرماید :

کانُوا ضُلاَّلاً. کَانُوا لامُؤْمِنینَ وَ لاَ کافِرینَ وَ لاَ مُشْرِکیِنَ. (3)

گم بودند. نه مؤمن بودند و نه کافر و نه مشرک.

و همچنین می فرماید :

اِنِّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ خَلَقَ النّاسَ عَلَی الْفِطْرَهِ الِّتی فَطَرَهُم اللهُ عَلَیْهَا لاَ یَعْرِفُونَ ایماناً بَشَریعَهٍ وَ لا کُفْراً بِجُحُودٍ. ثُمَّ ابْتَعَثَ اللهُ الرُّسُلِ اِلَیْهِمْ یَدْعُونَهُمْ اِلَی الإیمَانِ بِاللهِ حُجَّهً للهِ عَلَیْهِمْ. فَمِنْهُمْ مَنْ هداهُ اللهُ. وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ یَهْدِهِ. (4)

خداوند عزّوجل مردم را بر فطرتی آفرید که آنها را بر آن سرشته است. نه از ایمان به شریعتی خبر داشتند و نه از کفری که نتیجه انکارشان باشد. سپس رسولان را به سوی آنان فرستاد که آنان را به ایمان به خدا بخوانند تا حجّت خدا بر آنها باشند. پس برخی از آنها را خدا هدایت کرد و برخی را نه.

1- . الانعام (6)/77.
2- . تفسیر عیّاشی 1/104.
3- .تفسیر عیّاشی 1/104.
4- . علل الشرایع/121.