معرفت نبی و امام صفحه 105

محکهای شناخت مدّعیان دروغین

اشاره

پیش از شروع به مبحث محکهای شناخت مدّعیان دروغین نبوّت و رسالت، کلامی از استاد معارف قرآنی حضرت آیه اللّه آقا میرزا مهدی غروی اصفهانی نقل می کنیم تا جایگاه موضوع بحث و هدف از عنوان کردن آن در اینجا روشن شود. ایشان می فرماید :

الباب الرابع و العشرون من أبواب الهدی معرفه اختصاص حجّیّه الخوارق للعادات لاشخاص الانبیاء و خلفاء الله تعالی، و أنّ صدورها من غیرهم امتحان للناس و لنفس هذا الشخص. فنقول: و من غرائب العلوم الالهیّه فی باب النبوّه و الرساله و الامامه ما أنزل اللّه تعالی فی کتابه من امتحان الناس بفعل السامریّ. فیظهر أنّ مجرّد خرق العاده لا یکون حجّهً من اللّه تعالی علی صدق المدّعی الّا اذا حکم العقل ببرهانیّه ذلک. و أمّا اذ حکم العقل بأنّ الدّعوه باطله أو أنّ صاحب الدّعوه لا یلیق بالرساله و الخلافه، لا یکون خرق العاده الّا امتحاناً و احتباراً... (1)

ترجمه «باب بیست و چهارم از ابواب الهدی درباره این است که حجّیّت افعال خارقالعاده اختصاص به شخص پیامبران و خلفای الهی دارد و اینکه صدور افعال خارقالعاده از دیگران به جهت امتحان خود آنها و دیگر مردمان است. پس می گوییم: از شگفتیهای علوم إلهی در باب نبوّت و رسالت و امامت، امتحان مردم با فعل سامری است که خداوند متعال در کتابش [بر پیامبرش] نازل کرده است. از این معلوم می شود که فعل خارقالعاده به تنهایی دلیل بر راستی مدّعی نمی شود، بلکه فعل خارقالعاده آنگاه حجّت الیه است که عقل به دلیل و برهان بودن آن حکم کند. امّا اگر عقل حکم کرد که اصل دعوت باطل است و دعوت کننده لیاقت و شایستگی رسالت و خلافت الهی را ندارد فعل خارقالعاده از چنین شخصی جز امتحان و ابتلا چیز دیگری نخواهد بود.»