معرفت نبی و امام صفحه 163

أمرکم من الولاه بمعصیه فلا تطیعوه. (1) یعنی: هر کدام از والیان شما را امر به انجام

معصیت کند و او را اطاعت نکنید.

و در روایات زیادی وارد شده است که رسول خدا صلی الله و علیه و آله و سلم شخصی را فرمانده لشکری کرد و به آنها دستور داد که از او اطاعت کنند. سپس آن امیر به آنها دستور داد داخل آتش روند و آنها را امتناع کردند و خدمت رسول خدا برگشتند. حضرت این عمل آنها را تأیید کرد و فرمود: اِنَّما الطّاعَهُ فِی الْمَعْرُوفِ : همانا اطاعت فقط در مورد معروف لازم است. (2)

خلیفه دوم می گوید: گوش به فرمان باش و اطاعت کن اگرچه حکمفرمای تو غلام نوجوان حبشی باشد... اگر محرومت کرد صبر کن. و اگر ستم نمود شکیبایی پیشه کن. و اگر خواست دینت را ناقص کند بگو: جانم فدای دینم. و از جماعت مفارقت نکن. (3)

ابوبکر می گفت: همانا رسول خدا (ص) با وجود وحی الهی معصوم بود. و من آدمی هستم که گاهی درست و صحیح حکم می کنم و گاهی خطا می نمایم. هرگاه گفته و حکم من درست بود خدا را سپاس گویید و هرگاه خطا بود اصلاحم کنید. (4)

با توجه به این دو دسته از روایات که یکی از اطاعت امام و خلیفه را به طور مطلق واجب می شمرد و دیگری آن را در موارد عدم مخالفت با احکام الهی لازم

1- . کنزالعمّال 6/67.
2- . کنزالعمّال 5/791 و794 و 795. پیشتر روایتی از امام صادق علیه السلام نقل کردیم که آن حضرت،سهل بن حسن خراسانی را امر به دخول در تنور افروخته کرد و او از حضرت خواست که او را از این امرمعاف بدارد و حضرت او را معاف داشت و به هارون مکّی امر به دخول در تنور کرد و هارون مکّی داخلتنور شد و بعد از مدتّی سالم بیرون آمد. روشن است که دخول هارون مکّی به آتش به امر امام صادق علیه السلام حکایت از مرتبه بالای ایمان و اعتقاد او به امام می کند. و اثبات میکند که شیعیانِ آن حضرتاطاعت او را به طور مطلق واجب می دانسته اند و امر او را چون امر خدا و رسول به حساب می آورند.
3- . کنزالعمّال 5/778.
4- . کنزالعمّال 5/636.