معرفت نبی و امام صفحه 225

اِنَّ لِلَّذینَ حَدّآ کَحُدُودِ بَیْتِی هَذا وَ أَوْمَأَ بَیَدِهِ اِلَی جِدارٍ فِیهِ. (1)

همانا دین خدا را حدّی است مانند حدود این خانه من. و با دست خود اشاره نمود به دیواری در آن.

در اینجا سخن در یکی از منابع این علم است که در روایات امامان اهل بیت علیهم السلام تبیین شده است. و نیز می فرماید :

اِنَّ عِنْدَنا لَصَحیفَهً طُولُها سَبْعُونَ زِراعاً اِملاء رَسُولِالله صلی الله علیه و آله و سلم و خَطُ عَلِیٍّ علیه السلام بِیَدِهِ. مَا مِنْ حَلالٍ وَ لا حَرامٍ اِلّا وَ هُوَ فِیها حَتّی أَرْشُ الْخَدْشِ. (2)

نزد ما صحیفهای است که طولش هفتاد ذراع است. آن را رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم املا کرده و علی علیه السلام با دست خویش نوشته است. هیچ حلال و حرامی نیست جز اینکه در آن ثبت شده است حتّی دیه خراش.

امام باقر علیه السلام با اشاره به خانهای بزرگ به حُمْران فرمود :

یا حُمْرانُ، اِنَّ فِی هذا البَیْتِ صَحِیفَهٌ طُولُهَا سَبْعُونَ ذِراعاً بِخَطِّ عَلِیِّ علیه السلام وَ اِمْلاءِ رَسُولِ الله صلی الله علیه و آله و سلم. لَوْوَلَّیْنا النّاسَ، لَحَکَمْنا بِمَا أَنْزَلَاللّهُ فلَمْ نَعْدُ مَا فِی هذهِ الصَّحِیفَهِ (3) .

ای حمران، در این خانه صحیفهای است به خطّ علی علیه السلام و املای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم که طول آن هفتاد ذراع است. اگر ما حکمران مردم شویم، به آنچه خدای تعالی نازل فرموده حکم می کنیم و از این صحیفه پافراتر نمی گذاریم.

روایات در این باره فراوان است و در برخی از آنها این صحیفه «جامعه» نامیده شده

است (4) . امامان اهل بیت علیهم السلام با بیان این روایات خواستهاند به مردم

بفهمانند که: آنان با وجود این صحیفه دیگر نیازی به اعمال رأی و استفاده از قیاس

1- . بحارالانوار 2/170.
2- . بحارالانوار 26/42.
3- . بحارالانوار 26/42 و 43.
4- . بحارالانوار 26/42 و 43 و 44و...