معرفت نبی و امام صفحه 283

پیش از این گفتیم یکی از وظایف و شوؤن مهم و اساسی پیامبران و اوصیا توجّه دادن مردم به خداوند متعال است و امّتی که از پیامبر و وصی و تعالیم الهی بدور بوده باشد، کفر و ایمان درباره آنها معنا ندارد. چنانکه در روایتی از امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه «کانَ النَّاسُ أُمَّهً واحِدَهً... (1) آمده است که فرمود :

کانَ ذلِکَ قَبْلَ نُوحٍ.

قِیلَ: فَعَلی هُدیً کانُوا؟

قَالَ: بَلْ کانُوا ضُلّالاً... لَمْ یَکُونُوا عَلی هُدیً. کانُوا عَلی فِطْرَهِ الله التَّی فَطَرَهُمْ عَلَیْهَا. لاَ تَبدِیلَ لِخَلْقِ اللّه. وَ لَمْ یَکُونُوا لِیَهْتَدُوا حَتّی یَهْدِیَهُمُ اللّهُ. أمَا تَسْمَعُ َقُول

اِبراهیمَ: «لَئِنْ لَمْ یَهْدِنِی رَبّی لاََکُونَنَّ مِنَ القَوْمِ الضّالِّینَ (2) ». أی نَاسیاً لِلْمیثاقِ. (3)

امّت پیش از نوح امّت واحد بود.

سؤال شد: آیا آنان هدایت یافته بودند؟

فرمود: بلکه آنان گم بودند... بر هدایت نبودند. بر فطرت خدا بودند که بر آن مفطورشان کرده است. خلق خدا را تبدیلی نیست.

و هدایت پیدا نمی کنند تا اینکه خدا هدایتشان کند. آیا نشنیدی ابراهیم علیه السلام می گوید: «اگر پروردگارم مرا هدایت نمی کرد از گروه گمشدگان بودم»؟ یعنی در فراموشی میثاق باقی ماندم.

و در روایت دیگر می فرماید :

کانُوا ضُلّالاً.کانُوا لاَ مُؤمِینَ وَ لاَ کافِرینَ وَ لاَ مُشرِکینَ. (4)

گم بودند. نه مؤمن بودند و نه کافر و نه مشرک.

و نیز روایاتی درباره کسانی که عمر خود را در زمان فترت سپری کردهاند وارد شده است که خداوند متعال با این اشخاص همچون اطفال و مجانین معامله می کند و

1- . بقره(2)/213.
2- . انعام(6)/77.
3- . تفسیر عیّاشی1/104.
4- . تفسیر عیّاشی 1/104.