معرفت نبی و امام صفحه 37

ماکس پلانک برنده جایزه نوبل در سال 1918 یکی از دانشمندان بزرگ معاصر است که این نیاز را مطرح نموده و راهحلّی پیشنهاد کرده و می گوید: «ما در هر لحظه ناگزیر از اخذ تصمیم هستیم و برای این کار نمی توانیم به انتظار روزی بنشینیم که دانای مطلق شده باشیم. چه، در جریان زندگی هستیم و غالباً باید به تقاضاها و ضرروتهای معاش با تصمیم عاجل جواب دهیم، مشی و روشی را اختیار کنیم که باری اگر مدّتی دراز درباره آن تأمّل نشده به یمن آن رابطه باطنی که ما را با خدا متّحد می کند به دل وحی شده باشد تنها این مشی است که می تواند طمأنینه و آرامش روحی را به ما ارزانی دارد که باید آن را خیر اعلای خویش بشماریم». (1)

امیرالمؤمنین علیهم السلام در این زمینه می فرماید :

«بَعَثَهُ وَ النَّاسُ ضُلاَّلٌ فِی حَیْرَهٍ وَ حَاطِبُونَ [خابِطُونَ] فِی فِتْنَهٍ قَدِ اسْتَهْوَتْهُمُ الأَهْواءُ، وَ اسْتَزَلَّتْهُمُ الْکِبْرِیَاءُ وَ اسْتَخَفَّتْهُمُ الْجَاهِلیَّهُ الْجَهْلاَءُ، حَیَاری فِی زِلْزَالٍ مِنَ الأمْرِ وَ بَلاَءٍ مِنَ الْجَهْلِ. فَبَالَغَ صلی الله علیه و آله و سلّم فِی النَّصِیحَهِ وَ مَضَی عَلَی الطَّرِیقَهِ وَ دَعَا اِلی الْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ». (2)

خداوند او را فرستاد در حالی که مردم در حیرت و گمراهی سرگردان و در دل فتنه قرار گرفته بودند و هوا و هوسها آنها را به سوی خود جذب کرده و تکبّر و خودخواهی آنها را از جاده حق دور ساخته بود و جاهلیّت شدید آنان را سبکسر نموده بود و در کار خویش پریشان حال، مضطرب و نگران بودند به جهل و نادانی مبتلا گشته بودند. پس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم در نصیحت ایشان کوشش فرمود و گام در راه راست نهاد و آنان را به حکمت و دانش و پند نیکو فراخواند.

حضرت در این کلام به گمراهی، حیرانی، نادانی، هواپرستی، لغزش و اشتباه انسانها پیش از آمدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلام ّشاره می کند که وجود اینها انسان را نیازمند قانون و مربّی می کند. و در مقابل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و