معرفت نبی و امام صفحه 55

مردم پیمان خدا را تبدیل کرده بودند و حق او را نمی شناختند و برای او شریکانی قرار داده بودند و شیاطین آنها را از معرفت خدا بازداشته و از عبادت و پرستش او جدا نموده بودند.

دقّت در این کلام این واقعیّت را روشن می کند که مردم در آغاز خداپرست بودهاند، حقّ او را به ندای فطرت و به هدایت پیامبران شناخته و پاس می داشتند، امّا عواملی آنان را از این فطرت توحید و هدایت منصرف کرده و به راه باطل می کشانید. بعد از این هم خداوند متعال به لطف و احسان خود پیامبران دیگری فرستاد تا آنها را به حق بازگردانند.

این واقعیت را از کلمه «بدّل» می توان به دست آورد.

امیرالمؤمنین علیه السلام در این کلامشان پنج ویژگی مردم را در آستانه بعثت انبیا بیان می کند که عبارت است از :

الف: عهدشکنی

ب: خدانشناسی

ج: شرک

د: انحراف از معرفت خدا

ه_: ترک عبادت خدا

از دیدگاه عملی به لحاظ فردی ویژگیهای بد اخلاقی و به لحاظ اجتماعی پدیده هایی چون کفر و نفاق و قطع رحم و نادانی و خونریزی و ظلم و ستم شیوه هایی است که در جوامع بشری در آستانه ظهور پیامبران به چشم می خورد.

تذکّرات فراوان اخلاقی، اجتماعی و عملی در قرآن مجید، نظیر آنچه در سوره حجرات به عنوان توصیه به مردم مسلمان آمده است و طرح مسائلی چون رعایت احترام پیامبر، نحوه سخن گفتن با آن حضرت، تسلیم نشدن به خبر فاجر و فاسق، نحوه رفع غائله های اجتماعی و برخوردهای داخلی، پرهیز از تمسخر دیگران، گریز از تعیین لقبهای بد برای مردم، دوری از ظنّ و گمان، غیبت و نظایر این امور، همه