معرفت نبی و امام صفحه 71

مثبت می دهند. در بحارالانوار 16/134، در حدیثی از امام رضا علیه السلام و در روایتی دیگر از امام باقر علیه السلام نقل شده که حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلّم قادر به خواندن و نوشتن بود. و در هر دو حدیث به آیه دوم سوره جمعه استناد شده که چگونه فردی که می خواهد تعلیم کتاب و حکمت دهد خود از خواندن و نوشتن محروم باشد. و در هر دو حدیث موضوع امی بودن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم هم مطرح شده، ولی با بیان اینکه «اُمی » یعنی منسوب به «امّالقری» - مکّه- معنایی که برای امی بودن پیش از این بیان شد، از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلّم منتفی می دانند.

و در پارهای از روایات می گویند که حضرت می خواندند ولی نمی نوشتند. در بحارالانوار 16/132، از امام صادق علیه السلام نقل شده که درباره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم فرمود :

کانَ مِمَّا مَنَّ اللهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ عَلی نَبِیّهِ صلی الله علیه و آله و سلّم أَنَّهُ کانَ أُمِّیّاً لا یَکْتُبُ وَ یَقْرَأُ الْکِتابَ.

از جمله الطاف خداوند بر پیامبرش صلی الله علیه و آله و سلّم این بود که حضرتش امی بود و نمی نوشت امّا می خواند.

مرحوم مجلسی رحمه الله علیه نیز در جمع این روایات می گوید: حضرت می توانست بنگارد امّا بنا به مصالحی نمی نوشت. (1)

می توان روایات عدم کتابت را بر عدم تعلّم حمل نمود. زیرا که در عرف مردم این دو با هم پیوند خورده است. حضرت هم بر خواندن و هم بر نوشتن به اعجاز الهی قادر بوده است.

خلاصه آنکه پیامبر مظهر علم وهبی خدای تعالی است و امّیّت او شاهدی صادق بر این واقعیت است. چرا که دو روی سکّه قبل و بعد از نبوّت نشان از این واقعیّت انکارناپذیر دارد که حضرتش علم خود را نه از محیط و کسان اطراف خود بلکه از خدای جهان گرفته است.