زخم فطرت صفحه 83

خواسته‌های حیوانی تن دهد، به سقوط و تباهی کشیده میشود. امام علی (ع) میفرماید: «

اذا کَمُلَ العَقلُ نَقَصَت الشَّهوَةُ

» (1)؛ «هرگاه عقل به کمال برسد، هوسها کم می‌شود».

خردمندان از گناه دوری میکنند و خود را به زشتی‌ها نمیآلایند. ازاین‌رو، میتوان چنین ادعا کرد که بیشتر مجرمان و گناهکاران، نابخردان و ناآگاهنند؛ چنان‌که امام خردمندان میفرماید: «

غَریزَةُ العَقلِ تَأبی ذَمیمَ الفِعلِ

» (2)؛ «نیروی سرشار عقل، آدمی را از زشت کاری بازمی‌دارد».

ایشان در سخنی دیگر میفرماید: «

مَن قَدَّمَ عَقلَهُ عَلی هَواهُ حَسُنَت مَساعیه

» (3)؛ «کسی که عقلش را بر هوای نفسش مقدم دارد، کارهایش نیکو میگردد».

جان انسان با نیروی خرد و چراغ پر نور آن، در سیاهی سایه گناه فرو نمی‌رود و گرد هوا نمیگردد؛ چنان‌که امیر پرهیزگاران می‌فرماید: «

العاقِلُ مَن قَمَعَ هَواهُ بِعَقلِهِ

» (4)؛ «خردمند کسی است که با عقل خود، هوای سرکش را سرکوب سازد».

آیندهنگری از نشانههای خرد است که آدمی را از افتادن در گرداب تباهی نگاه می‌دارد. انسانهای خردمند پس از سنجیدن کارها، به آن

1- غرر الحکم و درر الکلم، ص 52.
2- همان، ص 53.
3- همان.
4- همان، ص 54.