زخم فطرت صفحه 84

دست می‌زنند. امام علی (ع) میفرماید: «

اعقَلُ النّاسِ انظَرُهُم فِی العَواقِبِ

»(1) ؛ «داناترین مردم کسی است که بیش از همه به فرجام کار بنگرد».

حضرت آدم در سفارش به وصی خود، حضرت شیث چنین فرمود:

اذا عَزَمتُم عَلی امْرٍ فَانظُرُوا إلی عَواقِبِهِ فَإِنّی لَو نَظَرتُ فی عاقِبَةِ امری لَم یُصِبنی ما اصابَنی.(2)

هرگاه تصمیم به انجام کاری گرفتید، پایان آن را بنگرید؛ زیرا اگر من به سر انجام کارم [خوردن از درخت ممنوعه] اندیشیده بودم، به سرم نمیآمد، آنچه آمد.

امیر خردمندان علی (ع) نیز گفتار ارزشمندی در این‌باره دارد:

إِنّما العَقلُ التَّجَنُّبُ مِنَ الاثمِ وَ النَّظَرُ فِی العَواقِبِ وَ الأَخذُ بِالحَزمِ.(3)

خردمندی، همان دوری از گناه، نگریستن در فرجام کارها و سنجیده راه رفتن است.

بنابراین، بسیاری از لغزشها، پی‌آمد شتابزدگی، مهار نکردن احساسات و نیندیشیدن درباره سرانجام کارهاست. پس با کمی تأمل و اندیشه درباره آثار و فرجام کار، راه درست را می‌توان برگزید؛

1- غرر الحکم و درر الکلم، ص 52.
2- بحارالانوار، ج 78، ص 453.
3- غرر الحکم و درر الکلم، ص 51.