- دیباچه 1
- اسراف و تبذیر 5
- اشاره 5
- 1. معنای اسراف و تبذیر 5
- 2. نکوهش اسراف و تبذیر در قرآن و سنت 6
- الف) آب 10
- 3. زمینههای اسراف 10
- ب) برق 15
- ج) خوردنیها و نوشیدنیها 19
- د) نان 24
- ه) پوشاک 26
- و) تشریفات 31
- ز) اسراف در استفاده از وسایل 40
- ح) اسراف در وقت (مدیریت زمان) 41
- ط) وسیله نقلیه 44
- کتابنامه 52
نیز بازش میدارد و میانه روی را برمیگزیند؛ زیرا پیمودن راه کمال و دستیابی به هدف آفرینش، تنها با میانهروی در همه زمینههای زندگی امکانپذیر است. حاجی و زائر، «مناعت طبع» و «عزّت نفس» شایستهاش را به همه باید بنمایاند و نمونه برجسته این سخن امام علی(ع) باشد:
هیچ گنجی بینیازکنندهتر از قناعت و هیچ مالی در فقرزدایی، از بین برندهتر از رضایت دادن به روزی نیست و کسی که به اندازه کفایت از دنیا بهرهمند باشد، به آسایش دست مییابد و آسودهخاطر میگردد در حالیکه دنیاپرستی کلید دشواری و مرکب رنج و گرفتاری است. (1) توجه به این آموزهها موجب میشود که بازار دلها در سفرهای روحانی، با متاعهای ارزشمند میانهروی، قناعت، عزّت نفس و مناعت طبع رونق گیرد و زائر بدون توجه به بازار پرفریب کالاها و زرقو برقها، به صفای باطن و کمال روحی و معنوی خود بپردازد؛ چنان که مسافران سرزمین وحی و عتبات نیز همواره برای به دست آوردن رهآورد زیارتی مقبول میکوشند تا در این سفر نورانی به میانهروی خوکنند و این سخن حضرت امام راحل را از یاد نبرند:
مبادا این سفر را سفر تجارت قرار بدهید و امور تجارتی در این سفر مطرح باشد پیشتان، چه آقایان اهل علم و چه کاروانها و چه رؤسای کاروانها و چه سائر حجاج. سفر، سفر الی الله است نه سفر به سوی دنیا، آلوده به دنیا نکنید این سفر الهی را. (2) «فرهنگ مصرف در حج»، پس از نگارش اولیه در اختیار دو نفر از روحانیون محقق و مجرب قرار گرفت تا از اندوختههای علمی و تجربی خود به غنای مجموعه بیافزایند. این بزرگواران نیز آنچه که در گنجینه تجارب و معلومات خود داشتند، به محتوای کار افزودند تا این مجموعه مورد استفاده بیشتر زائران قرار گیرد. بیشک اگر نبود تلاش علمی جناب حجت الاسلام و المسلمین
1- سید رضی، نهجالبلاغه، ترجمه محمد دشتی، حکمت 371
2- از سخنان امام خمینی در جمع روحانیان و مدیران کاروانهای حج(8/ 7/ 58). ر. ک: صحیفه امام، ج 10، ص 175.