بهینه سازی الگوی مصرف صفحه 48

جامعه نیز ممکن است بر اثر این فضا به مصرف کالاهای نمایشی گرایش یابند.

اریک فروم در تبیین وضعیت فعلی مصرف در جهان غرب و مقایسه آن با اقتصاد قرن نوزدهم می نویسد:

جامعه نوین ما [امریکا] ره آورد دیگری نیز دارد که در گذشته وجود نداشت.

این جامعه نه تنها کالا بلکه نیاز هم تولید می کند... . سیستم اقتصاد کنونی ما بر حداکثر تولید و حداکثر مصرف استوار است. تکیه گاه اقتصاد قرن نوزدهم، حداکثر صرفه جویی بود. اجداد ما خرید چیزی را که پرداخت بهای آن از عهده شخص بیرون بود، گناه و موجب فساد می دانستند، ولی آن گناه، امروز فضیلت شده است و فردِ فارغ از نیازهای مصنوعی، خرید اقساطی و آن که خرید او فقط در حد نیازهای واقعی است، شخصی غیرمتعارف تلقی می شود. کسی که تلویزیون ندارد، فردی است غیرعادی که جایی در اجتماع ندارد.

با این برداشت، در چنان نظام اقتصادی گرچه دارایی مردم، بیشتر از مصرف آنهاست، همواره احساس کمبود می کنند؛ زیرا نمی توانند با تولید انبوه همگام شوند. این وضع، انفعال، حسد و حرص را افزایش می دهد و سرانجام به حس ضعف باطنی و محروم ماندن از دو اهرم قدرت و نفوذ، و خودکم بینی منجر می شود و انسان، شخصیت خود را در آنچه دارد، می داند و نه در آنچه هست. طبقه مصرف کننده در تجمل غوطه ور است و زندگی انگل وار دارد.(1)

وی در جایی دیگر می نویسد: