پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و خرافه زدایی صفحه 5

فصل اول: کلیات

اشاره

فصل اول: کلیات

زیر فصل ها

1. مفهوم شناسی خرافه

2. مفهوم شناسی اسطوره

3. بسترهای پیدایش خرافه

4. گستره خرافه

1. مفهوم شناسی خرافه

1. مفهوم شناسی خرافه

«خرافه»، واژه ای عربی و به معنای «میوه چیده شده» است. همچنین «خرافه»، نام مردی از قبیله عُذره بود که از احوال و اسرار جنیان خبر داشت و هر آنچه از آنها می دید، بیان می کرد، ولی کسی سخن او را باور نداشت و مردم، وی را تکذیب می کردند و می گفتند: «هذا حَدِیثٌ خُرافَهٌ وَ هِیَ حَدِیثٌ مُسْتَمْلَحٌ کَذِبٌ؛ این سخن ساخته خرافه است. این سخنی ملیح و شنیدنی، ولی دروغ است».(1)

ابن اثیر پس از بیان این داستان، حدیثی را از پیامبر نقل می کند که در آن فرمود: «سرگذشت خرافه، واقعیت دارد.» برخی کتاب های لغت، خرافه را سخن باطل، بیهوده، پریشان و افسانه معنا کرده اند.(2)

خرافه معادل superstition به معنای حکایت، قصه، عقیده فاسد و رأی باطل است.(3) به طور کلی، در این زمینه، بیان تعریفی که برای همگان و دین ها و فرهنگ های گوناگون پذیرفتنی باشد، کاری دشوار است. خرافه را این گونه تعریف کرده اند:

1- علی بن ابی الکرم ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا، ج 2، ص 25.
2- علی اکبر دهخدا، لغت نامه، ماده «خرافه».
3- یحیی نوری، جاهلیت و اسلام، مجمع تحقیقات و مطالعات اسلامی، 1354، ص 480.